Gazze’nin Yeniden İnşasında Müteahhitlik Krizi

Filistin Müteahhitler Birliği Gazze Şeridi mali sekreteri Ahmed Şennen, Gazze'deki müteahhitlik sektörünün, bölgeye yönelik üç yıllık soykırım savaşının ardından benzeri görülmemiş zorluklarla karşı karşıya olduğunu, şirket sayısının ve mühendislik ekipmanlarının belirgin biçimde azaldığını söyledi. Şennen, salı günü "Al-Araby Al-Jadeed"e yaptığı açıklamada, savaş sürecinde düzenli faaliyet gösteren müteahhit sayısının yaklaşık 80'e kadar düştüğünü, ancak bu sayının şu anda yaklaşık 190'a yükseldiğini belirtti.

Şennen'in açıklamaları, Filistin Müteahhitler Birliği'nin Gazze Şeridi'nin toparlanma ve yeniden inşa süreciyle ilgili düzenlediği bir toplantının kenarında geldi. Birlik, toplantıda müteahhitlik sektörünün mevcut durumunu ve karşılaştığı zorlukları ele alırken, sektörün gelecek dönemdeki rolüne ilişkin vizyonunu ve şirketlerin yeniden faaliyete geçirilmesi, ekipmanların ve yerel iş gücünün yeniden inşa projelerinde yer alabilmesi için niteliklerinin güçlendirilmesi konusundaki önceliklerini de gözden geçirdi. Toplantıda, şirketlere, ekipmanlara ve tesislere yönelik yaygın hasarlar ve inşaat faaliyetlerindeki gerileme ışığında sektörün ihtiyaçları tartışıldı; inşaat malzemelerinin temini, ekipman işletim gereçlerinin sağlanması, finansmana erişim, zarar görmüş şirketlerin yeniden yapılandırılması ile toparlanma ve yeniden inşa dosyasıyla ilgilenen yerel ve uluslararası kurumlar arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi konularına odaklanıldı.

Şennen, müteahhitlerin ve bazı mal sahiplerinin elinde bulunan mühendislik ekipmanı sayısının 2007 yılında 3 bin 500'ü aştığını, ancak 2023 savaşından önce bu sayının yaklaşık 2 bin 200'e düştüğünü açıkladı. Savaşın şirketlere, merkezlerine ve ekipmanlarına yaygın hasar verdiğini ve bunların proje uygulama kapasitesini olumsuz etkilediğini vurguladı. Şennen, müteahhitlerin savaş boyunca insani ve yardım nitelikli çalışmaları sürdürdüğünü belirterek, bunların yerinden edilenlere su sağlanması, kampların kurulması, yolların açılması, molozların kaldırılması ve tehlikeli binalarla ilgilenilmesi gibi faaliyetleri kapsadığını söyledi. Ancak bu çalışmaların sürdürülebilirliğinin, ekipmanların çalıştırılması için gerekli olan madeni yağ, lastik ve yedek parça temini ile bağlantılı hale geldiğini, bu malzemelerdeki eksikliğin sürmesi durumunda daha fazla ekipmanın hizmet dışı kalabileceği uyarısında bulundu.

Gazze için toparlanma planları

Filistin Müteahhitler Birliği Gazze şubesi başkanı Ahmed Ebu Ras ise Gazze Şeridi'nde erken toparlanma ve yeniden inşayla ilgili yaklaşık altı ya da yedi planın farklı kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlandığını söyledi. Ebu Ras, gelecek döneme ilişkin ortak bir vizyona ulaşabilmek için bu kurumlar arasındaki koordinasyonun sürdürülmesinin önemine dikkat çekti. Toplantı sırasında yaptığı açıklamada, öne sürülen planların yeniden inşa ve erken toparlanma için farklı öngörüler, tahsisatlar ve aşamalar içerdiğini belirten Ebu Ras, Müteahhitler Birliği'nin bu planlara ilişkin görüşmelere katıldığını hatırlattı ve ani müdahale yaklaşımından, Filistin halkının ve ekonomisinin ihtiyaçlarını dikkate alan sürdürülebilir bir planlamaya geçişin önemine dikkat çekti.

"Al-Araby Al-Jadeed" muhabirinin gelecek dönemin gereksinimlerine ilişkin sorusuna yanıt veren Ebu Ras, bütüncül ve sürdürülebilir bir vizyon çerçevesinde üç temel eksene odaklanılması gerektiğini vurguladı: planlama, yeniden inşa ve ekonomik kalkınma. Gazze Şeridi, konutları, altyapısını ve ekonomik sektörlerini kapsayan yaygın bir yıkıma sahne oldu. Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nin değerlendirmesine göre, maddi hasarın yaklaşık 29,9 milyar dolar, toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının ise yaklaşık 53,2 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. BM tahminlerine göre moloz miktarı ise yaklaşık 60 milyon tona ulaşıyor.

Gelecek dönemin öncelikleri

Filistin Müteahhitler Birliği yönetim kurulu üyesi İmad Ebu Matar ise müteahhitlik şirketlerinin yeniden faaliyete geçirilmesi ile mali ve teknik açıdan yeniden yapılandırılmasının, molozların kaldırılması, yolların açılması ve altyapının onarılmasıyla birlikte gelecek dönemin öncelikleri arasında yer alacağını belirtti. Sektörün canlanmasının sanayi, ticaret, ithalat ve hizmet sektörlerine de yansıyacağını vurguladı. Ebu Matar, toparlanma sürecinin öncelikle moloz kaldırma, yol açma ve tehlikeli binaların güvenliğe alınması gibi acil müdahale adımlarıyla başlayabileceğini, ardından su, kanalizasyon, enerji, iletişim, sağlık ve eğitim tesisleri ile geçici barınma alanlarını kapsayan altyapı ve temel hizmetlerin onarımı aşamasına geçileceğini açıkladı.

Ebu Matar, üçüncü aşamanın kapsamlı ve sürdürülebilir yeniden inşa olduğunu belirterek, yolların ve yerleşim alanlarının geliştirilmesini, sanayi ve hizmet bölgeleri ile yeşil alanların oluşturulmasını kapsayan modern bir kentsel planlamanın benimsenmesi çağrısında bulundu; bunun yanı sıra güvenlik ve risklere dayanıklılık açısından modern mühendislik standartlarının uygulanmasının önemine dikkat çekti. Ebu Matar, yeniden inşa fonlarının bir kısmının Filistin ekonomisi içine yönlendirilmesinin önemini vurgulayarak, bunun şirketlerin faaliyete geçmesine, istihdam yaratılmasına ve üretim sektörlerinin canlanmasına katkı sağlayacağını söyledi.

Kaynak: Al-Araby Al-Jadeed