Altın Fiyatları Neden Yükseliyor? Hürmüz Krizi Gram Altını Nasıl Etkiliyor?

Geçtiğimiz günlerde ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz günlerde İran’la görüşmelerin “çok iyi” ilerlediğini, sürecin 48 saat içinde netleşebileceğini ve Hürmüz Boğazı’nın yakında açılacağını öne sürmüştü. Ancak Tahran’dan gelen açıklamalar, henüz Boğaz’ın tamamen açılmasını sağlayacak kesin bir anlaşmaya varılmadığını gösterdi.

İran, görüşmelerin ABD ile değil, Hürmüz Boğazı’nın diğer kıyı ülkesi Umman ile yürütüldüğünü açıklamıştı. İranlı yetkililer, tarafların gemilerin kullanacağı yeni güzergâh konusunda ilerleme sağladığını ancak bu düzenlemenin Boğaz’ın hemen ve tamamen açılması anlamına gelmediğini belirtti.

İran ile Umman arasında üzerinde çalışılan düzenlemenin geçici bir deniz yolu oluşturması bekleniyor. Tahran yönetimi ise Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılmasını, ABD’nin tutumunu değiştirmesine ve daha önceki taahhütlerine dönmesine bağlıyor. ABD tarafı görüşmelerin olumlu ilerlediğini savunurken İran, Amerikan tehditleri sürdüğü müddetçe kalıcı bir anlaşmanın mümkün olmayacağını ifade ediyor.

Taraflardan gelen farklı açıklamalar siyasi belirsizliği korurken piyasalar, Hürmüz’den petrol akışının artabileceği ihtimalini fiyatlamaya başladı. Bu hareketlilik önce petrol fiyatlarına, ardından altın ve döviz piyasalarına yansıdı.

Hürmüz’de gerçekten anlaşma sağlandı mı?

İran ve Umman, gemilerin geçişinde kullanılacak rotanın coğrafi sınırları üzerinde karşılıklı anlayışa vardıklarını duyurdu. Ancak güvenlik, denetim, geçiş koşulları ve ABD’nin tutumu gibi başlıklarda belirsizlik sürüyor.

Associated Press’e konuşan bölgesel yetkililer, anlaşma taslağının tamamlandığını ve İran yönetiminin onayının beklendiğini ileri sürdü. İran Dışişleri Bakanlığı ise ortak açıklamanın son aşamada olduğunu ancak üçüncü ülkelerin sürece müdahale etmemesi gerektiğini bildirdi.

Bu nedenle gündemdeki düzenleme, şu aşamada Hürmüz Boğazı’nı savaş öncesindeki biçimiyle tamamen açan kalıcı bir anlaşmadan çok, gemi geçişlerini belirli bir güzergâh üzerinden yeniden başlatmayı amaçlayan geçici bir formül olarak öne çıkıyor.

Hürmüz sürecinde öne çıkanlar

• İran ile Umman, gemilerin kullanacağı güzergâh konusunda ilerleme sağladı.
• İran, ABD ile doğrudan görüşme yapıldığını reddediyor.
• Washington, Hürmüz Boğazı’nın kısa sürede açılabileceğini savunuyor.
• Tahran, geçici güzergâh ile Boğaz’ın tamamen açılmasının farklı konular olduğunu belirtiyor.
• Anlaşmanın uygulanması için güvenlik ve geçiş koşullarının netleşmesi gerekiyor.

Hürmüz Boğazı piyasalar için neden bu kadar önemli?

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ndeki petrol ve doğal gazın dünya piyasalarına ulaştığı başlıca deniz yolu olarak öne çıkıyor. Uluslararası Enerji Ajansının verilerine göre 2025 yılında Boğaz’dan günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçti. Bu miktar, deniz yoluyla yapılan küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.

Suudi Arabistan, İran, Irak, Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin petrol ihracatının önemli bir bölümü bu güzergâha bağlı. Hürmüz’ü devre dışı bırakabilecek boru hatlarının toplam ek kapasitesi ise Boğaz’dan geçen miktarın yalnızca sınırlı bir bölümünü karşılayabiliyor.

Bu nedenle gemi geçişlerindeki her aksama petrol arzına ilişkin endişeleri artırıyor. Petrol fiyatları yükseldiğinde taşımacılık, üretim ve enerji maliyetleri de artabiliyor. Boğaz’ın yeniden açılacağına yönelik güçlü bir beklenti oluştuğunda ise arz kaygıları hafifliyor ve petrol fiyatları gerileyebiliyor.

Altın fiyatları neden yükseliyor?

Altının ons fiyatı, 6 Ağustos’ta üst üste dördüncü işlem gününde yükselerek yaklaşık yedi haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Spot altın 4 bin 250 doların üzerine çıkarken önceki gün, şubat ayından bu yana en hızlı günlük yükselişini kaydetti. Aynı saatlerde Türkiye’de gram altın da 6 bin 500 liranın üzerinde işlem gördü.

Son yükselişte yalnızca jeopolitik riskler değil, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılabileceğine yönelik beklentilerin petrol fiyatlarını aşağı çekmesi de etkili oldu. Petrolün gerilemesi, enerji kaynaklı enflasyon baskısının hafifleyebileceği ve ABD Merkez Bankasının faiz artışına daha az ihtiyaç duyabileceği beklentisini güçlendirdi.

Faizlerin düşmesi veya faiz artışı ihtimalinin zayıflaması, faiz getirisi bulunmayan altının yatırımcılar açısından daha cazip hâle gelmesini sağlayabiliyor. Doların değer kaybetmesi de dolar üzerinden fiyatlanan altının diğer para birimlerini kullanan yatırımcılar için daha erişilebilir olmasına yol açıyor.

IG piyasa analisti Tony Sycamore, son yükselişi şu sözlerle değerlendirdi:

“Orta Doğu’da diplomatik bir atılımın yaklaştığı yönündeki iyimserlik, petrol üzerinde baskı oluşturuyor ve faiz artışı ihtimalini azaltarak altını destekliyor.”

Altının yükselişinde yatırımcı talebi de belirleyici olmaya devam ediyor. Dünya Altın Konseyi, jeopolitik risklerin 2026 yılında yatırımcıların ve merkez bankalarının altın talebini destekleyen temel unsurlar arasında bulunduğunu belirtiyor. Kuruma göre faiz beklentileri, doların seyri ve yatırım fonlarına giren para da altın fiyatının yönünde etkili oluyor.

Hürmüz krizi altını her zaman yükseltir mi?

Jeopolitik gerilimler genellikle yatırımcıları güvenli liman olarak görülen altına yöneltiyor. Ancak Hürmüz krizinin altına etkisi her zaman aynı yönde gerçekleşmiyor.

Boğaz’daki gerilim petrol fiyatlarını sert biçimde yükselttiğinde, küresel enflasyonun yeniden hızlanacağı beklentisi güçlenebiliyor. Böyle bir durumda merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı veya yeniden artıracağı düşüncesi öne çıkıyor. Yüksek faiz beklentileri ise altına olan talebi baskılayabiliyor.

Nitekim temmuz ayında ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasıyla petrol fiyatları yükselmiş, dolar ve ABD tahvil getirileri güçlenmiş, ons altın ise gerilemişti. High Ridge Futures Metal İşlemleri Direktörü David Meger, bu dönemde yüksek enerji fiyatlarının enflasyon kaygılarını artırdığını ve faiz beklentilerinin altın üzerinde baskı oluşturduğunu belirtmişti.

Bu tablo, Hürmüz krizinin altını farklı yönlerden etkileyebildiğini gösteriyor:

• Gerilim arttığında güvenli liman talebi altını destekleyebiliyor.
• Petrolün sert yükselmesi enflasyon ve faiz beklentilerini artırarak altını baskılayabiliyor.
• Diplomatik ilerleme petrolü düşürürse faiz artışı beklentisi zayıflayabiliyor ve altın yükselebiliyor.
• Anlaşma beklentisi küresel riskleri belirgin biçimde azaltırsa güvenli liman talebi gerileyebiliyor.

Altının hangi yönde hareket edeceğini, bu etkilerden hangisinin piyasada daha güçlü fiyatlandığı belirliyor.

Hürmüz krizi gram altını nasıl etkiliyor?

Türkiye’de gram altının fiyatı, temel olarak uluslararası piyasalardaki ons altın fiyatı ile dolar/TL kurunun birlikte hareketine göre şekilleniyor.

Gram altının yaklaşık değeri şu hesapla bulunuyor:

Ons altın fiyatı × Dolar/TL ÷ 31,1035

Ons altın yükseldiğinde dolar/TL değişmese bile gram altın değer kazanabiliyor. Ons fiyatı gerilerken dolar/TL yükselirse gram altındaki düşüş sınırlı kalabiliyor veya gram altın yine yükselebiliyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler gram altına doğrudan değil, birkaç farklı kanal üzerinden yansıyor. Boğazdaki gerilim ons altını, petrol fiyatlarını, küresel enflasyon beklentilerini, ABD faizlerini ve doların değerini etkileyebiliyor. Türkiye’de bu değişkenlere dolar/TL kuru da ekleniyor.

Bu nedenle ons altının yatay kaldığı bir dönemde kur yükselirse gram altın artabilir. Dolar/TL sabit kalırken ons altının yükselmesi de gram fiyatını yukarı taşıyabilir. Her iki göstergenin aynı anda yükselmesi hâlinde gram altındaki hareket daha belirgin hâle gelebilir.

Altında hangi göstergeler izleniyor?

Altın piyasasının yönü açısından Hürmüz Boğazı’ndan gelecek açıklamalar tek başına yeterli değil. Piyasalar aynı anda birden fazla gelişmeyi takip ediyor:

• İran ile Umman arasındaki geçici güzergâh görüşmelerinin sonucu.
• ABD ile İran arasındaki karşılıklı açıklamalar.
• Hürmüz’den geçen tanker sayısı ve petrol sevkiyatı.
• Brent petrol fiyatındaki değişim.
• ABD’de açıklanan enflasyon ve istihdam verileri.
• ABD Merkez Bankasının faiz kararları.
• Dolar endeksi ve ABD tahvil getirileri.
• Türkiye’de dolar/TL kurunun seyri.

Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması petrol arzına ilişkin endişeleri azaltabilir. Ancak anlaşmanın kapsamı, ne kadar süre uygulanacağı ve gemi trafiğinin hangi şartlarla normale döneceği henüz kesinleşmiş değil. Bu belirsizlik sürdükçe Hürmüz’den gelen siyasi ve askerî açıklamalar, petrolün yanı sıra ons ve gram altının hareketinde de etkili olmaya devam edecek.