Suriye, Esad Döneminden Kalan Kimyasal Silahları İmha Ediyor

Suriye, 3 Eylül’de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde yaptığı açıklamada, eski Cumhurbaşkanı Beşar Esad döneminden kalan kimyasal maddelerin imhasına başlandığını duyurdu. Bu operasyon, Esad yönetiminin sona ermesinin ardından bu alanda gerçekleştirilen ilk imha işlemi oldu.

Suriye’nin BM Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi, sürecin eski rejimin sona ermesinden bu yana gerçekleştirilen ilk imha operasyonu olduğunu belirterek, bunun aynı zamanda on yılı aşkın sürenin ardından Suriye topraklarında kimyasal maddelerin imha edildiği ilk operasyon olduğunu söyledi.

42 Hava Bombasının İmhası Doğrulandı

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (KSYÖ), 2021 yılında Suriye’nin oy hakkı da dahil olmak üzere bazı hak ve ayrıcalıklarını askıya almıştı. Karar, örgütün Suriye Hava Kuvvetleri’nin sivillere karşı sarin ve klor gazı kullandığı sonucuna ulaşmasının ardından alınmıştı. Ancak KSYÖ Yürütme Konseyi, yeni Suriye yönetiminin örgütle iş birliği ve kaydettiği ilerlemeyi dikkate alarak 9 Temmuz 2026’da askıya alınan hak ve ayrıcalıkları yeniden tesis etti. 

Şam yönetimi, Esad döneminde kullanıldığı belirtilen kimyasal silahların tespit edilmesi ve imha edilmesi amacıyla KSYÖ ile iş birliği yapacağını taahhüt etmişti.

BM Silahsızlanma İşleri Yüksek Temsilcisi İzumi Nakamitsu, KSYÖ’den bir ekibin Ağustos ayında Suriye makamları tarafından gerçekleştirilen 42 hava bombasının geri döndürülemez şekilde imha edildiğini doğruladığını açıkladı. Nakamitsu, bunun 2014’ten bu yana KSYÖ’nün Suriye’de kimyasal mühimmatın imhasını doğruladığı ilk operasyon olduğunu belirtti. 

Olabi ise çalışmaların amacının kimyasal silahların yanlış ellere geçmesini önleyerek Suriye halkını korumak olduğunu söyledi. Suriye’nin bu çalışmalarla bölge ve dünya için de güvenliği artırdığını belirten Olabi, güvence altına alınan her tesis ve tespit edilen her mühimmatın yalnızca Suriye’ye değil, dünyaya yönelik tehdidi de azalttığını ifade etti.

Suriye ile KSYÖ Arasında İş Birliği

Nakamitsu, Suriye’nin eski yönetim tarafından geliştirilen kimyasal silah programının kalıntılarını ortadan kaldırma konusunda önemli ilerleme kaydettiğini söyledi.

BM Silahsızlanma İşleri Yüksek Temsilcisi, Suriye’nin BM Daimi Temsilciliği ile düzenli ve sürekli temas halinde olduklarını belirterek yaklaşık iki yıllık çalışmanın ardından çözüm bekleyen konulardaki ortak çabaların somut sonuç vermeye başladığını kaydetti.

Nakamitsu ayrıca Suriye hükümetinin KSYÖ Teknik Sekretaryası ile tam iş birliği yaptığını ve örgütün çalışmalarını kolaylaştırmak amacıyla önemli kaynaklar tahsis ettiğini aktardı. Suriye’nin iki kimyasal silah depolama tesisini beyan ettiğini ve bu tesislerdeki bazı maddelere ilişkin bilgi verdiğini belirten Nakamitsu, taraflar arasındaki yapıcı ve sürekli iş birliğinin somut ilerleme sağladığını söyledi.

Nakamitsu, Suriye’nin KSYÖ denetiminde kimyasal silahların imhasına yönelik faaliyetlere başlayabilmesi için gerekli anlaşma ve onayların da tamamlandığını bildirdi. KSYÖ’nün resmi verilerine göre imha planı, Şam kırsalındaki Kuteyfe tesisinde bulunan 3. kategori kimyasal silahları da kapsıyor. 

Esad Döneminin Kimyasal Silah Dosyası

Suriye, 2013 yılında Rusya ve ABD’nin baskısı altında KSYÖ’ye katılmayı, zehirli madde stoklarını beyan etmeyi ve teslim etmeyi kabul etmişti. Karar, Washington ve müttefiklerinin Suriye’ye yönelik hava saldırısı tehdidinin gündemde olduğu bir dönemde alınmıştı.

Süreç, Suriye ordusunun muhalif grupların kontrolündeki bölgelere yönelik saldırılarda kimyasal silah kullandığı yönündeki suçlamaların ardından başlamıştı. ABD istihbarat birimleri ve insan hakları kuruluşlarına göre söz konusu saldırılarda 1.400’den fazla kişi hayatını kaybetmiş, BM raporu ise sarin gazının kullanıldığına ilişkin güçlü kanıtlara işaret etmişti.

Esad hükümeti kimyasal saldırılardaki sorumluluğunu reddetmiş ve kimyasal silah cephaneliğini teslim etmeyi kabul etmişti. Ancak KSYÖ, eski yönetimin kimyasal silah programının tamamını beyan etmediğini ve denetçileri yanıltmaya çalıştığını bildirmişti. KSYÖ de Esad yönetiminin programın tamamını açıklamadığını resmi olarak kayda geçirdi. 

ABD, Çin ve Rusya’dan Açıklamalar

BM Güvenlik Konseyi’nde ABD, Suriye yönetimine KSYÖ ile iş birliğini sürdürme çağrısında bulundu. ABD temsilcisi Tami Bruce, Esad yönetiminin kimyasal silah programının ortadan kaldırılması ve hesap verebilirliğin sağlanması yönündeki çalışmaların uluslararası barış ve güvenlik açısından önem taşıdığını belirtti.

Çin ve Rusya da Suriye’nin kimyasal silahlarla bağlantılı maddelerin imhasında kaydettiği ilerlemeye ilişkin olumlu değerlendirmelerde bulundu. 

Bu gelişme, Şam yönetiminin 18 Ağustos’ta Uluslararası Atom Enerjisi Ajansına (UAEA) Esad döneminden kalan ve daha önce beyan edilmemiş bir tesiste inceleme yapma imkânı tanıdığını açıklamasından yaklaşık iki hafta sonra yaşandı. UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, söz konusu tesiste “birkaç ton” nükleer madde bulunduğunu açıklamıştı.

Kaynak: AlArabyTV