Sudan'da Savaş, Kuraklık ve Enflasyon Açlığı Büyütüyor
05.11.2026 - 13:34 | Son Güncellenme: 05.11.2026 - 13:34
Kötü geçen mevsimlik hasatlar ve dizginlenemeyen enflasyon, Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) ile ülkenin resmÎ ordusu Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) arasında üç yılı aşkın süredir devam eden iç savaşın yol açtığı felaket boyutundaki açlık krizini daha da derinleştiriyor.
Ülkenin uzak batısındaki Darfur eyaleti ile orta kesimindeki Kordofan bölgesi, uluslararası toplum acil müdahalede bulunmazsa yüksek kıtlık riskiyle karşı karşıya; yardım kuruluşları ve bölgedeki siviller bu konuda uyarıda bulunuyor.
Kuzey Darfur'da yaşayan ve RSF'nin misillemesinden korunmak için soyadı gizlenen Yasir, The New Arab'a şöyle konuştu: "Zaten kıtlık ve kuraklık var. İnsanların susuzluktan ve açlıktan ölmeye başlaması pek olası."
Birleşmiş Milletler, mayıs ayında Sudan genelinde en az 19,5 milyon kişinin kritik düzeyde gıda güvensizliği yaşadığını açıklamıştı. Küresel çapta yağış eksikliğine ve sıcaklık artışına yol açan doğal hava olayı El Niño'nun yıkıcı etkisi nedeniyle bu sayının giderek arttığı tahmin ediliyor.
Olumsuz hava koşulları hem RSF hem de SAF'ın yarattığı krizi daha da ağırlaştırıyor.
Her iki taraf da gıda yardımının karşı tarafın kontrolündeki bölgelere ulaşmasını engelliyor. Ayrıca pazarlar ve elektrik şebekeleri gibi hayati altyapıyı hedef alarak tüccarları bölgeden uzak tutuyor, gıda taşımacılığını aksatıyor ve fırınların kapanmasına yol açıyor.
Savaş ve kuraklığın bir araya gelmesiyle oluşan bu "fırtına", aylardır açlığın eşiğinde yaşayan toplulukları artık altından kalkılamaz bir hÂle getiriyor.
BM Sudan Mukim ve İnsani Yardım Koordinatörü Denise Brown, "Bölgenin temel gıda maddesi olan sorgumun fiyatı geçen yıldan bu yana iki katına çıktı. Peki insanlar bununla nasıl başa çıkacak?" diye soruyor.
Brown, The New Arab'a "Pek çok kişi şimdi Darfur genelinde gıda arayışıyla yer değiştiriyor" dedi.
Kuraklık ve çatışma
Savaştan önce Sudan nüfusunun yüzde 65'i kendi gıdasını üretmek ve geçimini sağlamak için tarıma bağımlıydı. Ancak RSF'nin işlediği kitlesel vahşet ve SAF'ın ayrım gözetmeyen hava saldırıları, pek çok kişiyi çiftliklerini terk etmek zorunda bıraktı.
Bazıları topraklarında kalmayı başarırken, bazıları da zaman içinde geri döndü. Ancak çiftçiler şimdi El Niño'nun etkisi nedeniyle mahsul yetiştirmekte zorlanıyor. BM'ye göre, yalnızca Kuzey Darfur'da mahsullerin yaklaşık yüzde 64'ü zayıf gelişme gösteriyor. Yağışlar eylül ayında geldi; hasatları kurtarmak için çok geç kalınmıştı.
Brown, yaklaşmakta olan felakete dikkat çekerek Batılı bağışçıları, yalnızca yüzde 46,7'si finanse edilmiş olan BM'nin Sudan için insani yardım müdahale planını fonlamaya çağırdı.
Brown, The New Arab'a "Dünya yakında açlıktan ölen çocukların görüntüleriyle karşılaşabilir" dedi. "O zaman çok geç olacak."
Ciddi yakıt sıkıntısı da ulaşım ve gıda fiyatlarını yukarı çekerek yaşanan sıkıntıyı derinleştiriyor.
ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş küresel çapta petrol fiyatlarını artırırken, bazı tüccarlar kalabalık pazarlardaki yakıt depolarını hedef aldığı gerekçesiyle SAF'ı suçluyor.
Ekim ayında SAF, Kuzey Darfur'daki Al Dabba ile Güney Darfur'daki Nyala'yı vurdu. 26 Ekim'de ise Güney Darfur'da bir başka kalabalık pazarı vurarak 36 kişinin ölümüne yol açtı.
Fransızca kısaltmasıyla MSF olarak bilinen Sınır Tanımayan Doktorlar örgütü yaptığı açıklamada, "Bu ve benzeri olaylar, sivilleri doğrudan şiddete maruz bırakıyor ve yetersiz beslenmenin giderek büyüyen bir endişe kaynağı olduğu bir dönemde gıda ve malzemelere erişimi engelliyor" dedi.
31 ülkenin, savaşan iki tarafı da yardım teslimatlarının önündeki engelleri kaldırarak bir felaketi önlemeye çağırmasının ardından, SAF destekli fiilî hükÛmet kıtlık uyarılarını reddetti.
Darfur'daki yerinden edilmiş kişilerin sözcüsü Adam Rogel, The New Arab'a "Bugün öncelik, felaketin nasıl tanımlanacağını tartışmak değil" dedi.
"Öncelik, kriz altındaki insanları kurtarmak."
Enflasyon ve elektrik kesintileri
SAF kontrolündeki bölgelerde yaşayanların durumu görece daha iyi olsa da pek çok kişi gıda alabilmekte zorlanıyor.
Döviz kuru mayıs ayından bu yana iki kattan fazla arttı; Sudan poundu dolar karşısında 4.500'den 10 bini aşan bir seviyeye geriledi. Savaştan önce pound, dolar karşısında 600 seviyesindeydi.
Savaş ekonomisi uzmanı ve Sudan Şeffaflık Politikası İzleme (Sudan Transparency Policy Tracker) düşünce kuruluşunun kurucusu Suliman Baldo, SAF'ın hükûmetin döviz rezervlerinin büyük bölümünü silah satın almak ve generallerin sadakatini sağlamak için onlara yüksek maaşlar ödemek amacıyla tükettiğini söyledi.
Baldo, SAF destekli hükûmetin, kurun istikrara kavuşması için gerekli olan döviz rezervini yeniden dolduramadığını çünkü hayati ihracat gelirlerinden kâr elde edemediğini belirtti.
Baldo, The New Arab'a şöyle açıkladı: "Tarım ürünleri, Arap zamkı ve hayvancılık gibi temel ihracat kalemleri büyük ölçüde RSF'nin kontrolündeki Batı Sudan'da bulunuyor. Ancak RSF bu ürünleri resmî kanalları atlayarak kaçak yollarla ülke dışına çıkarıyor."
RSF'nin son dönemde Orta ve Doğu Sudan genelinde elektrik santrallerini tahrip eden yoğun dron saldırıları, yaşanan sıkıntıyı daha da ağırlaştırıyor.
Yakıt zaten kıt bir kaynakken, devlet elektriğinin tamamen kesilmesi ekmek gibi temel gıda maddelerinin üretimini aksattı.
Uluslararası insani hukukun açık bir ihlali niteliğindeki bu ayrım gözetmeyen saldırılar, başkent Hartum genelinde düzinelerce fırının kapanmasına yol açtı.
Elektrik, yakıt ve un eksikliği fırınların çalışmasını imkânsız hâle getirerek ekmek kıtlığını derinleştiriyor ve fiyatları yukarı çekiyor.
Hartum'da bir üniversite öğrencisi olan ve misillemeden korunmak için soyadı gizlenen Naseeba, öğrenimini sürdürürken biraz para kazanabilmek için umutsuzca yarı zamanlı bir iş arıyor.
Sudan genelindeki pek çok kişi gibi o da idare edebilmek için gıdayı paylara bölerek tüketiyor.
Naseeba, The New Arab'a "Eskiden beş somun ekmek alabiliyordum, şimdi ancak iki tane alabiliyorum" dedi.
Kaynak: The New Arab