Siber Dolandırıcılık Merkezleri İnsan Ticaretinin Yeni Pazarına Nasıl Dönüştü?

Her şey dijital pazarlama, müşteri hizmetleri ya da veri girişi alanında bir iş ilanıyla başlayabilir. Teklif edilen maaş ortalamanın üzerindedir, konaklama sağlanmaktadır ve başvuru için yalnızca yabancı dil bilgisi ya da temel düzeyde bilgisayar kullanımı yeterlidir.

Ancak iş ülkesine varıldığında her şey değişir. Pasaport elinden alınır, çalışandan seyahat ve işe alım masraflarını ödemesi istenir; ardından silahlı muhafızların gözetimindeki, surlarla çevrili bir komplekse nakledilir.

Vaat edilen iş ise hiç var olmamıştır. Kişiden sahte hesaplar oluşturması, yabancıları duygusal ilişkilere, sahte yatırımlara ya da para transferlerine çekmesi beklenir.

Bu sürecin karşı tarafında, internet kullanıcısı parasını çalmak amacıyla tasarlanmış bir mesaj yazan biriyle karşı karşıya olduğunu sanır. Oysa ekranın arkasındaki kişi esir tutulmakta, belirlenen kurban kotasını tutturamadığında dövülmekte ya da yemekten yoksun bırakılmaktadır.

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi'nin 2026 Dünya İnsan Ticareti ile Mücadele Günü kampanyası için " Dolandırıcılığın Ardında Mahsur Kalanlar" başlığını seçmesinin ardında tam da bu gerçek yatmaktadır. Siber dolandırıcılık merkezleri yalnızca parasını kaybeden mağdurlar üretmekle kalmıyor; aynı zamanda dolandırıcılık operasyonlarını yürütmeye zorlanan insan ticareti mağdurlarına da dayanıyor.

Söz konusu ağların hedef aldığı kişiler teknolojiye yabancı bireyler değildir. Mağdurlar arasında üniversite mezunları, bilişim uzmanları ve daha iyi bir fırsat arayan çalışanlar bulunmaktadır. Bunların yanı sıra borç, işsizlik ya da tedavi ve eğitim masrafları nedeniyle yurt dışında iş tekliflerini kabul etmek zorunda kalan kişiler de bu ağların tuzağına düşmektedir.

2026 yılında yayımlanan bir BM raporu, görüşme yapılan mağdurların yaklaşık yüzde 75'inin bir arkadaş, akraba ya da aynı topluluktan biri gibi güvendikleri kaynaklar aracılığıyla işe alındığını ortaya koydu. Mağdurların yüzde 79'u ise bu ağlara düşmeden önce dolandırıcılık merkezlerinin varlığından haberdar olmadıklarını belirtti.

Sahte İş İlanından Borç Tuzağına

İşe alım süreçleri bu güveni ustaca sömürür. Teklif, mağdurun tanıdığı birinden, gerçek bir şirkete ait gibi görünen bir hesaptan ya da sözleşme ve uçak bileti sunan bir aracıdan gelebilir. Açıklanan varış noktası çoğu zaman gerçek hedeften farklıdır; kişi vardıktan sonra kara sınırlarından ya da tanımadığı güzergâhlardan başka bir yere nakledilir.

Komplekse girildikten sonra seyahat ve konaklama masrafları bir “borç”a dönüştürülür; ağ, bu borcu mağdurların ayrılmasını engellemek için kullanır. Belgelerine ve telefonlarına el konulur, hareket özgürlükleri silahlı muhafızlar tarafından kısıtlanır. Belirlenen kâr hedeflerini tutturamayan mağdurlar ise bir merkezden diğerine satılır.

Bu merkezler büyük şirketleri andıran bir iş bölümüyle faaliyet gösterir. Sahte hesap oluşturanlar, sohbet başlatanlar, hedef kişiyle uzun vadeli ilişki kuranlar ve nihayetinde onu sahte bir yatırım platformuna ya da dijital cüzdana para aktarmaya ikna edenler ayrı ayrı görevlendirilir.

Çalışanlara hazır metinler, çalıntı fotoğraflar, otomatik çeviri sistemleri, kimliği ve sesi değiştirmeye yarayan araçlar konusunda eğitim verilir. Yapay zekâ teknolojileri hedef alınan dil ve kişi sayısını genişletse de güven inşa etme ve zayıf noktaları sömürme konusundaki insan unsurunu ortadan kaldırmaz.

Çalışanlara günlük ya da haftalık kotalar dayatılır. Başarısız olanlara dövme, elektrik şoku, hücre hapsi ya da yiyecek ve uyku yoksunluğu gibi yaptırımlar uygulanır. BM ayrıca cinsel şiddet, uzun çalışma saatleri ve aile üyelerine yönelik tehditler içeren vakaları da kayıt altına almıştır.

Bu bağlamda dolandırıcılık mesajının arkasındaki kişi birbiriyle çelişir görünen iki kimliği aynı anda taşımaktadır: Başkalarına zarar veren bir suçun parçası olan biri ve bu suçu işlemeye zorlanan bir insan ticareti mağduru. İkinci kimliğin tanınması, mali dolandırıcılık mağdurlarının haklarını ortadan kaldırmaz; ancak sürecin tamamını kendi iradesiyle hareket eden bir "dolandırıcı" imgesiyle açıklamayı engeller.

Bu merkezler başlangıçta Güneydoğu Asya'daki, özellikle Myanmar, Kamboçya ve Laos'taki kumarhane kompleksleri ve sınır bölgeleriyle özdeşleşmişti. Ağlar daha sonra genişledi; BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği'nin bir raporu, mağdurların Filipinler ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki merkezlere de nakledildiğini belgeledi.

66 Ülkeden 300 Bin Kişi Dolandırıcılık Merkezlerine Çekildi

BM'nin tahminlerine göre yaklaşık 66 ülkeden en az 300 bin kişi bölgedeki dolandırıcılık operasyonlarında çalıştırılmak üzere işe alındı. Bu rakam kesin bir istatistik değildir; zira komplekslerin büyük bölümü erişimi güç alanlarda faaliyet göstermekte, mağdurlar ise her zaman insan ticareti mağduru olarak kayıt altına alınamamaktadır.

Bu merkezler örgütlü suçun geri kalanından bağımsız çalışmaz. Paravan şirketlere, gayrimenkule, silahlı muhafızlara, banka hesaplarına, dijital cüzdanlara, telefon SIM kartlarına, çalıntı verilere ve kara para aklama ağlarına ihtiyaç duyarlar. Yolsuzluk, zayıf sınır denetimi ve bazı bölgeleri fiilen devlet gözetiminin dışına çıkaran çatışmalar da bu yapıların işine yarar.

Bu nedenle ağlar, bir bölge baskına uğradığında faaliyetlerini başka bir yere taşıyabilir. Bir kompleks kapanabilir; ancak çalışanlar, ekipmanlar ve veri tabanları başka bir konuma nakledilir ya da yeni bir suç örgütüne satılır.

Mağdurun çilesi kompleksten çıkmakla sona ermez. Serbest bırakılan kişiler, düzensiz giriş, ikamet süresini aşma, izinsiz çalışma ya da dolandırıcılık operasyonlarına katılım gerekçesiyle yetkililerce gözaltına alınabilir.

2026 tarihli rapor, görüşme yapılan hayatta kalanların yaklaşık yüzde 70'inin çıkışlarının ardından doğrudan koruma mekanizmalarına yönlendirilmek yerine bir tür cezayla karşılaştığını ortaya koydu. Bu cezalar gözaltı, para cezası, sınır dışı etme ya da zorla işledikleri suçlar nedeniyle yargılanma biçiminde tezahür edebilmektedir.

Sorunun özü şudur: Bir güvenlik baskını bilgisayarları, sahte hesapları ve önündeki çalışanları görür; ancak operasyonu kimlerin yönettiğini ve kimlerin orada esir tutulduğunu otomatik olarak ortaya çıkaramaz. İki tarafı birbirinden ayırt etmek, güvenli ortamda yapılan görüşmeleri ve işe alım sürecinin, belgelerin, borçların, tehditlerin ile çalışma koşullarının titizlikle incelenmesini gerektirir.

Bu, bir dolandırıcılık merkezinde çalışan her kişinin mağdur olduğunu varsaymak ya da herkese kapsamlı bir dokunulmazlık tanımak anlamına gelmez. Asıl mesele, insan ticaretine ve zorlamaya maruz kalma ihtimali doğrulanmadan kişiye suçlu muamelesi yapılmamasıdır.