Septe ve Melilla: İşgalin Bedeli, Geri Almanın Şartları

Fas'ın kuzey sahilinde bulunan Septe ve Melilla, Rabat ile Madrid arasında uzun süredir devam eden egemenlik anlaşmazlığının merkezinde yer alıyor. Fas, iki şehri İspanya'nın kontrolündeki toprakları olarak değerlendirerek egemenliğin kendisine devredilmesini talep ederken Madrid, Septe ve Melilla'yı İspanya'nın ayrılmaz parçaları olarak görüyor. İspanyol hükümeti, son olarak eylül ayı başında iki şehir üzerindeki egemenliğinden vazgeçmeyeceğini bir kez daha açıkladı. 

Tartışma, 30 ve 31 Temmuz'da Fas'tan Septe'ye yönelik kitlesel düzensiz geçişlerin ardından yeniden gündemin ön sıralarına taşındı. Resmî verilere göre yaklaşık 72 bin kişi kısa süre içinde Septe'ye geçti. Kriz, insani ve güvenlik boyutlarının yanı sıra Madrid-Rabat ilişkilerini ve Avrupa Birliği'nin Afrika'daki kara sınırlarının güvenliğini de yeniden tartışmaya açtı. 

İspanya'da Septe ve Melilla'nın maliyeti tartışılıyor

AlArabyAlJadeed yazarı Ali Anouzla'nın dikkat çektiği gelişmelerden biri, İspanyol ekonomist Santiago Niño Becerra'nın Septe ve Melilla'nın geleceğine ilişkin açıklamaları oldu. Becerra, 1 Eylül'deki değerlendirmesinde tartışmanın İspanya'nın iki şehirde kalıp kalamayacağından çok, ne zaman ayrılacağı üzerinden yürütülmesi gerektiğini savundu ve Madrid'in böyle bir ihtimale hazırlanması gerektiğini ileri sürdü.

Ancak bu yaklaşım İspanya'nın resmî politikasını yansıtmıyor. Madrid yönetimi iki kentin statüsünün müzakereye açık olmadığını ve İspanyol egemenliğinin tartışılamayacağını belirtiyor. 

Öte yandan son göç krizinin Septe'ye ekonomik maliyeti de tartışmanın başka bir boyutunu oluşturuyor. El País'in aktardığı verilere göre özel sektörün doğrudan kaybı ağustos sonu itibarıyla 33 milyon avroyu aşarken, kamuya yönelik olağanüstü harcamalar yaklaşık 80 milyon avroya ulaştı. Bu tutarın yıl sonuna kadar 153 milyon avroya çıkabileceği tahmin ediliyor. 

Anouzla'ya göre meselenin İspanya açısından asıl maliyeti yalnızca ekonomik değil. Septe ve Melilla'nın Kuzey Afrika'daki konumu, sınır güvenliği, düzensiz göç, ticaret ve Fas ile ilişkiler nedeniyle konuyu aynı zamanda jeopolitik bir meseleye dönüştürüyor. Yazar, buna rağmen İspanya'daki maliyet tartışmasının Madrid'in iki şehirden çekilmeye hazırlandığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğinin altını çiziyor. 

Fas için geri almanın şartları

Yazının ana tartışmalarından biri ise Fas'ın Septe ve Melilla'yı geri alma hedefinin hangi şartlarda mümkün olabileceği üzerine kuruluyor.

Anouzla, Rabat'ın yalnızca tarihî iddialara ve İspanya'nın bölgede artan maliyetine güvenmesinin yeterli olmayacağını savunuyor. Yazara göre Fas'ın ekonomik fırsatları artırması, kurumlarını güçlendirmesi, sosyal adaleti geliştirmesi ve hak ve özgürlükler konusunda daha cazip bir yapı oluşturması gerekiyor. 

Temmuz ayındaki göç krizi de yazarın bu görüşünün merkezinde yer alıyor. Binlerce Fas vatandaşının Avrupa'ya ulaşmak amacıyla Septe'ye yönelmesi, Anouzla'ya göre Rabat'ın iki şehir üzerindeki egemenlik talebiyle birlikte değerlendirilmesi gereken önemli bir çelişki oluşturuyor.

Yazar, Septe ve Melilla'nın geleceğinin bir gün burada yaşayanların tercihi üzerinden tartışılması hâlinde, yalnızca tarihî argümanların yeterli olmayacağını belirtiyor. Bu nedenle Fas açısından iki şehrin geri alınmasının şartlarının sınırda değil, ülkenin ekonomik, kurumsal ve toplumsal yapısında oluşturulması gerektiğini savunuyor. 

Kaynak: Al-Araby Al-Jadeed