PKK’nın Çözülmesi, Irak’ta Sincar Anlaşması’nın Uygulanmasının Önünü Açabilir mi?

Birleşmiş Milletler'in gözetiminde 2020'de Bağdat ve Erbil hükümetleri tarafından imzalanan Sincar Anlaşması, PKK'nın varlığının sonlandırılmasını, silahlı grupların bölgeden çıkarılmasını, kent çevresindeki güvenlik sorumluluğunun Irak ordusu ve federal polise devredilmesini, kent merkezinde ise yerel polis ve kentten oluşturulan ulusal güvenlik güçlerine teslim edilmesini öngörüyor. 

Anlaşma ayrıca Sincar'ın yeniden imarı ve yerinden edilmiş kişilerin geri dönüşünü üstlenecek Bağdat ve Erbil arasında ortak bir yerel yönetim oluşturulmasını da içeriyor. Kent halkından 300 binden fazla Ezidi Kürt ve Arap, kentin DEAŞ'tan kurtarılmasının üzerinden dokuz yıldan fazla zaman geçmesine rağmen hala kent dışındaki kamplarda yaşıyor. 

PKK'nın Çözülmesi ve Sincar Anlaşması

Son günlerdeki gelişmeler, PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'ın silah bırakma ve örgütün çözülmesi çağrısı yapması ile PKK'nın saha liderliğinin bu çağrıya olumlu yanıt vermesinin, idari olarak Ninova vilayetinin başkenti Musul'a bağlı Sincar'daki durumu değiştirebileceğine dair umutları yeniden canlandırdığını gösteriyor.

Sincar'da faaliyet gösteren ve yönelimleri ve bağlılıkları açısından birbirinden farklı altı silahlı gruptan biri olan "Ezidxan Koruma Birimi" lideri Haydar Şeşo geçen Pazar, "PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'ın kararının Sincar anlaşması üzerinde etkisi olacak, özellikle de Sincar'daki PKK'ya yakın grupların bu çağrıyı dinlemesi gerekiyor" dedi. 

Şeşo gazetecilere yaptığı açıklamada, "Sincar'da Öcalan adına ve PKK bayrağı altında faaliyet gösteren yaklaşık 1500 militan var ve bunların Sincar'ın çıkarlarını her şeyin üstünde tutmaları ve kenti kişisel çıkarların kurbanı haline getirmemeleri gerekiyor" diye ekledi. 

Uygulamanın Önündeki Engeller

Kürdistan Demokratik Partisi milletvekili Muhema Halil, "Irak hükümeti, PKK ve ona bağlı bazıları Haşdi Şabi altında faaliyet gösteren silahlı grupların kontrolü nedeniyle Sincar anlaşmasını uygulamada başarısız oldu" dedi. 

Halil, "PKK'nın çözülmesi kararının Sincar üzerinde olumlu bir etkisi olmasını ve 2020 yılında imzalanan anlaşmanın uygulanması için gerçek bir motivasyon olmasını umuyoruz" diyerek, anlaşmanın tüm maddelerinin Bağdat'taki bazı nüfuzlu tarafların siyasi çıkarlarına ve arzularına göre değil, tam olarak uygulanması gerektiğini belirtti. 

Iraklı milletvekili, "Sincar bölgesinden tüm silahlı grupların çıkarılması ve kentin yönetiminin, hem güvenlik hem de idari ve hizmet dosyaları açısından kentin sakinleri tarafından yürütülmesi için güvenlik ve toplumsal bir gereklilik var ve önümüzdeki dönemde üzerinde çalışacağımız konu bu olacak" dedi. 

Sınırlı Olumlu Etki 

Ancak güvenlik uzmanı Seif Raad, PKK'nın çözülmesi kararının "Sincar'daki durum üzerinde büyük bir olumlu etkisi olmayacağını" düşünüyor. Bunun nedenini, "PKK'ya bağlı silahlı grupların bazılarının Haşdi Şabi ve diğer gruplar aracılığıyla yasal bir korumaya sahip olması" şeklinde açıklayan Raad, "bu nedenle kent, örgütün çözülmesi kararından çok fazla etkilenmeyecek" dedi. 

Raad, "Beş yıl geçmesine rağmen Sincar anlaşmasının uygulanmaması, Bağdat'taki bazı siyasi ve silahlı tarafların yanı sıra dış güçlerin de bu yönde bir siyasi iradesinin olmasından kaynaklanıyor, bu nedenle Sincar'daki durum çok fazla değişmeyecek" dedi. Raad, PKK örgütü fiilen çözülse bile PKK gruplarının nüfuzlu olmaya devam edeceğini belirterek, "Teyitli bilgi ve raporlar, örgütün Sincar bölgesinden yüzlerce kişiyi saflarına kattığını ortaya koydu ve bu kişiler örgütün ve ona bağlı silahlı grupların gündemini uygulamaya devam edecek" diye ekledi. 

PKK ve ona bağlı milisler, Bağdat ve Erbil hükümetleri arasında ihtilaflı bölgelerden biri olan Sincar'ın bazı bölgelerinde kontrolü elinde tutuyor. Ayrıca bölgede İran'a bağlılığıyla bilinen ve Ekim 2020'de merkezi hükümet ile Kürdistan Bölgesel Hükümeti arasında imzalanan anlaşmanın uygulanmasını engellediği iddia edilen "Haşdi Şabi" içindeki Iraklı gruplar da bulunuyor.