İran’da Sular Durulmuyor

İran genelinde ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve kısa sürede rejim karşıtı eylemlere dönüşen gösteriler sürerken, sahadaki tabloya ilişkin yeni veriler ve uluslararası tepkiler art arda geldi. Can kaybı ve gözaltı sayılarındaki artışın yanı sıra, İran yönetimi ve güvenlik kurumlarından da peş peşe açıklamalar yapıldı.

İran’daki gösterilere dair son gelişmeler şöyle:

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı: Gösterilerde ölenlerin sayısı 65'e yükseldi

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 65'e çıktığını bildirdi.

ABD merkezli HRANA'ya ait internet sitesinde yayımlanan raporda, ülkede 13 gündür süren gösterilere ilişkin bilgi verildi.

Bu süre zarfında İran'daki 31 eyalete yayılan gösterilerde 7'si 18 yaşından küçük toplam 50 eylemci ile emniyet güçlerine bağlı 15 kişinin yaşamını yitirdiği aktarılan raporda, ülke genelinde toplam 2 bin 311 kişinin gözaltına alındığı belirtildi.

Devam eden olaylarda onlarca kişinin yaralandığı vurgulanan raporda, yaralanmaların büyük ölçüde saçma ve plastik mermilerin isabet etmesi sonucu meydana geldiği ifade edildi.

İran makamlarından ise gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

HRANA, dün 12'nci güne ilişkin raporunda ölü sayısının 42'ye, gözaltına alınanların sayısının da 2 bin 277'ye yükseldiğini duyurmuştu.

Trump'tan İran yönetimine "tehdit": "Ateş açmasanız iyi olur, çünkü biz de ateş etmeye başlarız"

ABD Başkanı Donald Trump, İran'da devam eden gösterileri yakından takip ettiklerini vurgulayarak, "İranlı liderlere şunu söylüyorum, ateş açmasanız iyi olur, çünkü biz de ateş etmeye başlarız." dedi. 

ABD Başkanı Trump, petrol şirketlerinin yöneticileriyle Beyaz Saray'da bir araya geldiği toplantının ardından basın mensuplarına gündemi değerlendirdi.

Trump, İran ile ilgili bir soru üzerine, "İran'ın başı büyük dertte. Bana öyle geliyor ki halk bazı şehirleri ele geçiriyor, birkaç hafta önce kimse bunun mümkün olacağını düşünmezdi. Durumu çok yakından izliyoruz." dedi.

İran'daki protestocuların güvende olmasını istediklerini belirten Trump, "İranlı liderlere şunu söylüyorum, ateş açmasanız iyi olur, çünkü biz de ateş etmeye başlarız." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı, "İran'ı vurabiliriz" ifadesiyle Amerikan askerlerinin bu ülkeye ayak basmasını kastetmediğini, göstericilere ateş açılması durumunda kendilerinin de bu hususta bazı adımlar atacaklarını söyledi.

BM Komiseri Türk, İran'daki gösterilerde yaşanan şiddet olaylarından rahatsızlık duyduğunu belirtti

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İran'daki gösteriler sırasında yaşanan şiddet olaylarına dair haberlerden derin rahatsızlık duyduğunu ifade etti. 

Türk, İran'da devam eden gösterilere ilişkin ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan paylaşımda bulundu.

İran'daki gösteriler sırasında yaşanan şiddet olaylarına dair haberlerden derin rahatsızlık duyduğunu belirten Türk, "Tüm ölümler derhal, bağımsız ve şeffaf bir şekilde soruşturulmalıdır. İnsan hakları ihlallerinden sorumlu olanlar hesap vermeli." ifadesini kullandı.

İngiltere, Fransa ve Almanya, İran'daki gösterilerde protestocuların öldürülmesini şiddetle kınadı

İngiltere, Fransa ve Almanya, İran'daki gösterilerde güvenlik güçlerinin şiddet uyguladığına dair haberlerden "derin endişe" duyduklarını ve protestocuların öldürülmesini "şiddetle kınadıklarını" bildirdi.

Üç ülkenin liderleri, İran'da ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan ve rejim karşıtı eylemlere dönüşen gösterilere ilişkin ortak yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, "İran güvenlik güçlerinin şiddet uyguladığına dair haberlerden derin endişe duyuyoruz ve protestocuların öldürülmesini şiddetle kınıyoruz." ifadesi kullanıldı.

İranlı yetkililerin kendi halkını korumakla yükümlü olduğu ve misilleme korkusu olmadan ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma özgürlüğüne izin vermesi gerektiği vurgulanan açıklamada, İranlı yetkililere itidal gösterme, şiddetten kaçınma ve İran vatandaşlarının temel haklarını koruma çağrısı yapıldı.

Axios: ABD, "İran'daki protestoların rejimi devirebileceği" ihtimalini yakından gözlemliyor

ABD merkezli internet sitesi Axios, Washington'un İran'daki protestoların "ülkede rejimi devirebileceği" ihtimalini yakından takip ettiğini öne sürdü.

Axios'un ABD'li yetkililerin açıklamalarına dayandırdığı haberinde, Washington'un bir süredir İran genelinde devam eden protestolara yaklaşımı ele alındı.

İsimleri açıklanmayan yetkililer, ABD'nin geçen hafta elde ettiği istihbaratın, "protestoların rejimin istikrarını tehdit edecek güçte olmadığı" yönünde olduğunu aktardı.

Öte yandan yetkililer, bu görüşün "son olaylar ışığında yeniden değerlendirildiğini" belirtti.

Kıdemli bir yetkili, "Protestolar ciddi ve biz de onları takip etmeye devam edeceğiz." ifadesini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, protestoların başlangıcından bu yana İran'a yönelik tehditlerde bulunmuş, gösterilerde insanlara sert müdahalede bulunulması halinde "İran'ı çok sert vuracağını" söylemişti.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi: Silahlı gruplarla kararlılıkla mücadele edilecek

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, silahlı yıkıcı gruplarla ülkede güvenliği ve huzuru bozanlara karşı kararlılıkla mücadele edileceğini duyurdu.

İran Devlet Televizyonu’na göre, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi​​​​​​​ ülkedeki protestolara ilişkin bildiri yayımladı.

Bildiride, çocukların sosyal medya üzerindeki tehlikeli akımlara kapılmaması hususunda ailelerin dikkatli olması gerektiği belirtilirken, “Silahlı yıkıcı gruplarla ülkede güvenliği ve huzuru bozanlara karşı kararlılıkla mücadele edilecek.” ifadelerine yer verildi.

Bildiride ayrıca, kamu kurumları, emniyet mensupları ve vatandaşların güvenliğini tehlikeye atacak her türlü girişime karşı yasal çerçevede mücadele edileceği mesajı yer aldı.

Devrim Muhafızları Ordusu'ndan provokasyonlara karşı uyarı

Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) İstihbarat Teşkilatı, İran'da gösteriler sırasında yaşanan provokasyonlar karşı uyarıda bulundu.

İran Devlet Televizyonu'na göre, DMO İstihbarat Teşkilatı, İran’da devam eden protestolara ilişkin bildiri yayımladı.

Bildiride, “Uyarıyoruz! Bu durumun devam etmesi kabul edilemez. Terör olaylarında hayatını kaybedenlerin kanı, olayları planlayanların boynundadır. İran halkı, güvensizliğin yayılmasına neden olanlara bedel ödetme hakkını kendinde meşru görüyor.” ifadeleri yer aldı.

DMO, bildirisinde, toplumun güvenliğinin kırmızı çizgileri olduğuna vurgu yaparak, “Devrim Muhafızları, düşmanın planı tamamen bozulana ve vatandaşların güvenliği sağlanana kadar İran halkının yanında olacaktır.” ifadelerini kullandı.

İran'daki gösteriler

İran'da 28 Aralık 2025'te ülkedeki yerel para biriminin döviz kurlarına karşı yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Kapalı Çarşı'da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentine yayıldı.

Gösterilerde ölen ya da yaralananlara ilişkin resmi açıklama yapılmazken, İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), 9 Ocak'ta (gösterilerin 13. gününde) yayımladığı raporda, 15'i emniyet görevlisi 65 kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını ve 2 bin 311 kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.

Tesnim Haber Ajansı, gösterilerde yaralanan polis sayısının 568'e ve milis gücünün (Besic) 66'ya yükseldiğini duyurmuştu.

Ülkenin çeşitli noktalarındaki olaylarda kamu kurum ve araçları zarar görürken, başkent Tahran'da dün dışarı çıkmayın uyarısı yapılmıştı.

 

Kaynak: AA