İran ile ABD Arasındaki Ateşkes Umudu, İsrail’in Lübnan ve Gazze’deki Saldırılarıyla Zayıflıyor

Orta Doğu’da son gelişmeler, diplomasi ile sahadaki saldırıların aynı anda ilerlediği kırılgan bir tablo ortaya koydu. İran ile ABD arasında ateşkes ve mutabakat zaptı için Katar üzerinden yürütülen temaslar devam ederken, İsrail’in Beyrut’un Dahiye bölgesine ve Lübnan’ın güneyine düzenlediği saldırılar yeni bir gerilim başlığı oluşturdu. Gazze’de ise ateşkese rağmen can kayıpları artarken, abluka ve saldırılar nedeniyle sağlık altyapısındaki kriz derinleşti.

İran-ABD Hattında Mutabakat Arayışı Sürüyor

İran basınına göre Tahran yönetimi, ABD ile imzalanması muhtemel mutabakat zaptına ilişkin teknik, siyasi ve hukuki incelemelerini sürdürüyor. Müzakere heyetine yakın kaynaklar, İran’ın henüz nihai karar vermediğini ve kararın ulusal çıkarların korunması, kırmızı çizgilerin muhafaza edilmesi ve gerekli güvencelerin sağlanması çerçevesinde alınacağını belirtti.

Bu süreçte Katar heyeti, arabuluculuk kapsamında Tahran’a giderek üst düzey İranlı yetkililerle ABD ile yürütülen diplomatik süreci görüştü. İran basını, Tahran’ın İsrail’in Dahiye saldırısından önce Katar heyeti üzerinden mutabakat zaptına ilişkin ayrıntıları ve beklentilerini Washington’a ilettiğini yazdı. Aynı kaynaklara göre, İran’ın taleplerinin karşılanması halinde bile anlaşmanın ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı tarihte imzalanmayacağı ifade edildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de ülkesinin bölgesel güvenlikte dışarıda bırakılabilecek bir aktör olmadığını belirterek, “Bölge güvenliği İran’ın görmezden gelinmesi temelinde şekillenemez.” dedi. Erakçi, bölgedeki kalıcı güvenlik ve ekonomik kalkınmanın karşılıklı işbirliğiyle mümkün olabileceğini söyledi.

İsrail’in Lübnan Saldırıları Diplomatik Süreci Zorluyor

İsrail ordusu, ateşkese rağmen Lübnan’ın başkenti Beyrut’un Dahiye bölgesine hava saldırısı düzenledi. Saldırıda Hizbullah’a ait bir hedefin vurulduğu öne sürülürken, Lübnan’ın güneyi de İsrail saldırılarının hedefi oldu. Dahiye ve güney bölgelere düzenlenen saldırılarda en az 8 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.

İsrail’in 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a düzenlediği saldırılarda can kaybı 3 bin 783’e, yaralı sayısı ise 11 bin 699’a yükseldi. İsrail ordusunun 2 Mart’ta başlattığı yoğun hava saldırıları sonrası Lübnan’ın güneyinde birçok belde işgal edilmiş, ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığı açıklanmıştı.

ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında ateşkes uzatmaları ve geniş kapsamlı ateşkes görüşmeleri yapılmasına rağmen saldırılar devam ediyor. Washington, Hizbullah’ın saldırılarını tamamen durdurması ve unsurlarını Litani Nehri’nin güneyinden çekmesi şartıyla geniş kapsamlı ateşkes konusunda mutabakat sağlandığını duyurmuştu. Hizbullah ise şartlı ateşkesi reddetmişti.

Tahran’dan Misilleme ve Müzakere Uyarısı

İran ordusu, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının cevapsız kalmayacağını bildirdi. İran Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki Hatemül Enbiya Merkez Karargahından Tuğgeneral Muhammed Cafer Esedi, İsrail’in Beyrut’un Dahiye bölgesine yönelik saldırılarının karşılıksız bırakılmayacağını söyledi.

İsrail ordusu da Dahiye saldırısının ardından İran’dan gelebilecek olası füze misillemelerine karşı yüksek alarm durumuna geçtiğini duyurdu. Açıklamada, farklı senaryolara karşı teyakkuz halinde olunduğu belirtildi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise İsrail’in Lübnan’a saldırılarının, ABD’nin taahhütlerini yerine getirme iradesi ya da kapasitesi bulunmadığını gösterdiğini savundu. Kalibaf, “Eğer taahhütlerinizi yerine getirme iradeniz ve kapasiteniz yoksa, sürecinin devamından söz etmek mümkün değil.” ifadeleriyle müzakere sürecinin durabileceği uyarısında bulundu.

Trump’tan İsrail’e Lübnan Uyarısı

ABD Başkanı Donald Trump, İsrail’in Beyrut’a düzenlediği saldırının İran ile yürütülen diplomatik süreç açısından yanlış bir zamanda gerçekleştiğini belirtti. Trump, “Bu sabah Beyrut’a yapılan saldırı, özellikle İran’la barış anlaşmasına bu kadar yakın olduğumuz özel bir günde gerçekleşmemeliydi.” dedi.

İsrail’in kendini savunma hakkı olduğunu söyleyen Trump, buna rağmen saldırının süreci aksatmaması gerektiğini ifade etti. Trump, Lübnan da dahil olmak üzere bölgeye barış getirecek bir anlaşmaya yakın olduklarını belirterek, İsrail’in Lübnan’ın herhangi bir yerinde daha fazla saldırı düzenlememesi gerektiğini vurguladı. Trump, “Bu, uzun ve güzel bir barışın başlangıcı olabilir. Bunu mahvetmeyelim.” ifadelerini kullandı.

Gazze’de Can Kaybı Artıyor, Sağlık Sistemi Zorlanıyor

Gazze’de ise İsrail saldırılarında can kaybı artmaya devam ediyor. Gazze’deki Sağlık Bakanlığına göre, İsrail’in Ekim 2023’ten bu yana düzenlediği saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 72 bin 996’ya, yaralı sayısı ise 173 bin 246’ya yükseldi.

Ateşkesin yürürlüğe girdiği 10 Ekim 2025’ten bu yana Gazze’de İsrail saldırılarında 986 kişi hayatını kaybetti, 3 bin 138 kişi yaralandı. Aynı dönemde enkaz altından 783 kişinin cansız bedeninin çıkarıldığı bildirildi. Gazze Şeridi’nde hâlâ enkaz altında binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

Gazze’de sağlık sistemi de ciddi bir krizle karşı karşıya. Filistin Sağlık Bakanlığı, laboratuvarlarda kullanılan sarf malzemeleri ile tıbbi test ürünlerinin yüzde 87’sinin tükendiğini açıkladı. Kan bankalarının kan ve kan ürünleri stoklarını güçlendirmeye acil ihtiyaç duyduğu vurgulandı.

Filistin Sağlık Bakanlığı Müsteşar Vekili Mahir Şamiye, kan bankalarının savaş döneminde sağlık sisteminin “hayat damarı” olduğunu söyledi. Şamiye, laboratuvar malzemeleri ve tıbbi ihtiyaçların desteklenmesi gerektiğini belirterek yeterli kan ve kan ürünü stokunun oluşturulmasının önemine dikkat çekti.

Refah Kapısı Sınırlı Geçişlere Açık

Gazze’deki sağlık krizini derinleştiren başlıklardan biri de geçişlerin sınırlı olması. Yaklaşık 20 ay süren kapanmanın ardından Refah Sınır Kapısı, ABD arabuluculuğunda sağlanan ateşkes anlaşmasının ilk aşaması kapsamında 2 Şubat 2026’da kısmen yeniden açılmıştı.

Ancak kapı, şubat ayının sonlarında İsrail ile İran arasında yaşanan gerilim nedeniyle yeniden kapatıldı. Mart ve nisan aylarında sınırlı ölçüde faaliyet gösteren kapıdan, 21 Mayıs 2026’dan bu yana yalnızca yaya geçişlerine izin veriliyor. Her gün sınırlı sayıda hasta, yaralı ve insani durumdaki kişinin geçişine müsaade edilirken, Gazze’de binlerce kişi hâlâ seyahat izni bekliyor.

 

Kaynak: AA