Havacılık Sektöründe Artan Yakıt ve Borçlanma Maliyetleri Endişe Yarattı

Bu hafta düzenlenen büyük bir havacılık konferansına katılanlar, yakıt ve borçlanma maliyetlerindeki keskin artışın, sektör finansörleri için uçak sıkıntısının önüne geçerek en büyük endişe kaynağı haline geldiğini belirtti. Bu durum, yıllardır uçak eksikliği ve teslimat gecikmelerinin sektöre hâkim olduğu bir dönemin ardından piyasa önceliklerinin değiştiğini gösteriyor.

Son dönemde piyasada yaşanan çalkantılar bu dönüşümü daha da belirgin hale getirdi. Bunlar arasında Air Baltic'in iflasını açıklaması, bölgedeki savaşta Husilerin elde ettiği kazanımlara bağlı olarak petrol fiyatlarındaki sıçrama ve ABD hazine tahvili getirilerindeki yükseliş sayılabilir.

Bu bağlamda, kiralama şirketi Aviation Capital Group'un CEO'su Thomas Baker, Uluslararası Ticari Uçak Ticareti Derneği ISTAT'ın ev sahipliğinde düzenlenen konferansta şunları söyledi: "Piyasanın dönüştüğünü hissediyorum. Sanırım kışın, mali açıdan, birçok kişinin beklediğinden çok daha zorlu geçeceğini düşünüyorum." Analistler zaten, yakıt maliyetlerindeki artış nedeniyle önümüzdeki aylarda daha küçük ölçekli havayolu şirketlerinin baskı altına girebileceği konusunda uyarıda bulunmuştu.

Bir yıl önce, 43 yıl önce Florida eyaletinde ikinci el uçak şirketlerinin gayri resmi bir buluşması olarak başlayan ISTAT konferansına katılanların odak noktası, uçak ve motor sıkıntısıydı; bu durum uçak değerlerini ve kiralama fiyatlarını yukarı çekmişti. Uçak üretimini ve teslimatını geciktiren engeller hâlâ sürse de, bugün bazı yöneticiler bunu sektörün karşı karşıya olduğu asıl zorluk olarak değil, olası bir talep yavaşlamasına karşı destekleyici bir faktör olarak görüyor.

BNP Paribas'ın ulaştırma sektörü küresel sermaye piyasaları başkanı Bertrand Dehoux, katılımcılara şöyle konuştu: "İşlerin ne kadar hızlı değiştiği gerçekten şaşırtıcı." Sözlerine şöyle devam etti: "Havacılık sektörünü uzun süre destekleyen ivme, özellikle Avrupa'da piyasada genellikle zorlukların ortaya çıktığı bir dönem olan kış boyunca sekteye uğrayabilir veya büyük ölçüde sönümlenebilir."

Uçak kiralama şirketi Avolon'un CEO'su Andy Cronin ise tedarik zincirleriyle ilişkili bazı baskılar azalırken faiz oranlarına ilişkin endişelerin hızla arttığını belirterek şunları söyledi: "Motor ve yedek parça sıkıntısı sorunları çok daha az ciddi hale geldi, ancak faiz oranlarına ilişkin endişeler hızlı bir tempoyla yükseldi."

Havayolları, yakıt fiyatlarındaki artışla seferleri azaltıp fiyatları yükseltiyor

Konferansa katılan delegeler, yakıt maliyetlerindeki artışın ikinci el uçak piyasasındaki hareketliliği sınırlamaya başladığını, bazı kiralama fiyatlarının yüzde 5 ile yüzde 10 arasında gerilediğini belirtti. Aviles Saudi Arabia kiralama şirketinin CEO'su Ted Auburn şöyle konuştu: "Bunun etkisinin hızla ortaya çıkacağını düşünüyorum. Petrol fiyatı varil başına 100 doları aştığında, orta yaşlı uçaklara dayalı iş modellerinin mutlaka baskı altına girmesi kaçınılmaz" dedi ve işletme ömrü 15 yıla ulaşan uçaklara işaret etti.

Bu zorluklar, yeni yatırımcıların havacılık finansmanı alanına girmesini engellemedi; bu durum sektörün tamamı için olumlu olsa da, aynı uçak varlıklarını ele geçirmeye çalışan kiralama şirketleri arasındaki rekabeti artırıyor. Novus Aviation Capital'in eş CEO'su Münir Kuzbari şöyle dedi: "Pasta, özellikle kiralama alanında, herkesi memnun edecek kadar büyük değil."

Buna karşın yöneticiler, yakıt fiyatlarındaki ve borçlanma maliyetlerindeki artışın seyahat talebinde ciddi bir düşüşe yol açtığına dair henüz bir işaret bulunmadığını belirtiyor. Orta yaşlı uçaklarda uzmanlaşan Airgo Capital'in CEO'su Paul Sheridan şöyle konuştu: "Önümüzdeki altı ila on iki ay içinde tam olarak neyi finanse ettiğimizi ve kiminle iş yaptığımızı bilmek son derece önemli hale gelecek."

Boeing 737 MAX'in güvenlik nedenleriyle uçuştan men edilmesi ile Airbus A320neo'dan yüzlerce uçağın motor tedarikindeki tıkanıklıklar nedeniyle sefer dışı bırakılması arasında gidip gelen krizlerin ardından bazı yöneticiler, önümüzdeki yavaşlamanın havacılık sektörünün dışından gelebileceğini söyledi. Baker katılımcılara şunları aktardı: "Bu ekonomik döngünün dış bir şokla sona ermesine şaşırmam. Bu jeopolitik bir şok olabilir ya da tahvil piyasasındaki gelişmelerden kaynaklanan ani bir çöküş olabilir, ama kesin olan şu ki beklenmedik bir şok olacak."

Havayolları savaş nedeniyle yükselen yakıt fiyatlarına karşı nasıl korunuyor?

Seyahat talebinin sürmesine dair temkinli bir iyimserlik ile mevcut ekonomik döngünün seyrini yeniden şekillendirebilecek beklenmedik bir şoka dair tekrarlanan uyarılar arasında, havacılık sektörü yeni bir belirsizlik dönemine girmiş görünüyor. Bu dönemde finansörlerin endişeleri, sınırlı uçak arzı sorunundan, uçakların finansman ve işletme maliyetine kaymış durumda. Konferansa katılanların çoğuna göre önümüzdeki kış, öngörülen yavaşlamanın etkisinin sınırlı kalıp kalmayacağı ya da küresel havacılık sektörünün seyrinde daha derin bir dönüm noktasının başlangıcı olup olmayacağı netleşmeden önce, sektörün bu birikmiş baskıları ne ölçüde absorbe edebileceğinin gerçek bir sınavı olacak.
Kaynakça : Al-Araby Al-Jadeed