El-Alameyn'de Dörtlü Zirve: Etiyopya'ya Karşı Yeni Bir Cephe mi Doğuyor?
05.10.2026 - 10:58 | Son Güncellenme: 22.10.2026 - 11:56
Afrika Boynuzu'ndaki krizler giderek tırmanıyor. Etiyopya'da savaş yeniden alevlenirken, Asmara ile ilişkiler bozulmuş durumda, Mısır ve Sudan'la gerilim ise artıyor. Bu tablo içinde iç çatışmalar, Nil suları, Kızıldeniz güvenliği ve deniz geçitleri konusundaki bölgesel ihtilaflarla iç içe geçmiş durumda.
Bu karmaşık manzaranın ortasında El-Alameyn kenti, Mısır, Eritre, Sudan ve Somali liderlerini dörtlü istişare zirvesinde bir araya getirdi. Mısır Cumhurbaşkanlığı, zirvenin ortak çıkarları ilgilendiren bölgesel konularda koordinasyon amacı taşıdığını açıkladı.
Zirve, Etiyopya'nın 2022'de Tigray savaşının sona ermesinden bu yana en ciddi askerî tırmanışını yaşadığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Etiyopya'da askerî tırmanış ve Eritre ile gerginlik
Etiyopya hükûmet güçleri ve müttefikleri, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi örgütünün çekilmesinin ardından, Eylül ayında yeniden alevlenen çatışmaların önemli bir aşaması olarak Tigray bölgesinin başkenti Mekele'nin kontrolünü yeniden ele geçirdi.
Ancak çatışma artık Etiyopya sınırları içinde kalmıyor. Addis Ababa, Asmara'daki büyükelçiliğini kapattı ve 10 Eritreli diplomatı sınır dışı etti; Eritre de buna Etiyopya ile diplomatik ilişkileri keserek karşılık verdi.
Aynı dönemde Etiyopya, ayrıntılı bir gerekçe açıklamadan bir Mısırlı diplomatı sınır dışı etti; Kahire de benzer bir adımla karşılık verdi.
Etiyopya hükûmeti ayrıca Eritre, Mısır ve Sudan'ı, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi örgütünün öncülüğündeki muhalif bir ittifakı desteklemekle suçluyor; üç ülke de bu suçlamaları reddediyor.
Tigray savaşının ötesine uzanan ihtilaflar
Bu tırmanışın gerisinde, El-Alameyn zirvesine katılan taraflarla Etiyopya arasında daha eski ihtilaflar birikmiş durumda.
Etiyopya ile Eritre arasındaki ilişkiler, önceki Tigray savaşı sırasındaki ittifaklarının ardından bozulmuştu; barış anlaşmasıyla ilgili anlaşmazlıklar ve Addis Ababa'nın Kızıldeniz'e çıkış elde etme arzusu bu bozulmanın temelinde yer alıyor. Mısır ile ilişkilerde ise Hidaseddin Barajı ve Nil suları, gerginliğin merkezinde bulunuyor.
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, El-Alameyn'de düzenlenen Afrika Birliği koordinasyon toplantısında yaptığı konuşmada, sınır ötesi nehirlerin uluslararası hukuka uygun biçimde, istişare yoluyla ve zarar verilmeden yönetilmesi çağrısında bulundu.
Mısır, Eritre, Somali ve Sudan liderleri ayrıca Kızıldeniz'in yönetiminin yalnızca kıyı ülkelerinin sorumluluğunda olması gerektiğini vurgulayarak, Nil'in döküldüğü ülkelerin mevcut su kullanımlarına zarar veren tek taraflı adımları reddetme konusunda görüş birliğine vardı.
Sudan ve Somali zirvenin merkezinde
Sudan, iç krizi ve Etiyopya ile gerilimli ilişkisiyle zirveye katılıyor. Hartum, Addis Ababa'yı Hızlı Destek Kuvvetleri'ni desteklemekle suçluyor.
Bu bağlamda dört ülke lideri, Sudan'ın birliğine bağlılıklarını, paralel oluşumların reddedildiğini ve Sudan liderliğinde yürütülecek bir siyasi sürecin desteklendiğini vurguladı.
Somali ise Etiyopya ile başka bir ihtilaf nedeniyle siyasi bir karşı karşıya gelişin taraflarından biri konumunda; bu ihtilafın temelinde Addis Ababa'nın Somaliland bölgesiyle yakınlaşması yatıyor.
Bu durum, dörtlü zirveyi, bildirisinde Somali'nin birliğini vurgulamaya ve Somaliland'a yönelik her türlü tanıma ya da desteği reddetmeye sevk etti.
Kızıldeniz ve Babülmendep
Kızıldeniz, Afrika Boynuzu güvenliği ile hayati deniz geçitleri arasındaki bağlantı göz önünde bulundurulduğunda, zirve taraflarını buluşturan bir diğer önemli başlık olarak öne çıkıyor.
Mısır Cumhurbaşkanlığı'nın açıklamasına göre, Mısır Cumhurbaşkanı ve Somalili mevkidaşı, Afrika Boynuzu, Aden Körfezi, Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz güvenliği konusundaki koordinasyonu sürdürme kararlılıklarını teyit etti.
Böylece El-Alameyn zirvesi, Tigray'da yeniden alevlenen savaşla kesişen dört bölgesel kriz, birbirine bağlı siyasi ve güvenlik sorunlarından oluşan bir ağ, Kızıldeniz ile deniz yollarına yönelik artan tehditler ve Etiyopya'daki çatışmanın bölgeye sıçraması korkusu arasında gerçekleşiyor.
Etiyopya'ya karşı bir ittifak mı oluşuyor?
Etiyopya'ya karşı bir ittifakın mı şekillendiği, yoksa yalnızca olası tehditlere karşı bir koordinasyonun mu söz konusu olduğu sorusuna ilişkin olarak El-Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi araştırmacısı Beşir Abdülfettah, uluslararası ilişkiler biliminde geleneksel ittifak kavramının artık geçmişte kaldığını, devletlerin katı bloklara veya ittifaklara yönelmek yerine ortaklıklar, mutabakatlar ve ortak koordinasyon gibi daha esnek formüllere yöneldiğini belirtti.
Abdülfettah, Al Araby TV'ye Kahire'den yaptığı açıklamada, dört ülkenin hem tatlı su kaynaklarıyla bağlantılı su güvenliği hem de denizlerle ilişkili mavi ekonomi konularında ortak zorluklara karşı aralarında koordinasyon yürüttüğünü ifade etti.
Abdülfettah, Etiyopya'nın bu ülkeleri su politikaları üzerinden endişelendirdiğine dikkat çekerek, Addis Ababa'nın Nil sularını Mısır ve Sudan'a karşı stratejik bir baskı kozu olarak kullanmaya çalıştığını, aynı şekilde barajlar inşa ederek Somali'deki Cuba ve Shabelle nehirlerinin akışını etkilemeye ve böylece bu ülkeler üzerinde baskı kurmaya çalıştığını belirtti.
Abdülfettah'a göre Etiyopya'nın motivasyonları, 1993'te Eritre'nin bağımsızlığından bu yana denize kıyısı olmayan bir ülke hâline gelmesinin ardından, ticari ve askerî amaçlarla Kızıldeniz'e kalıcı bir çıkış elde etme arzusuna da dayanıyor. Bu doğrultuda Addis Ababa, bol tatlı su kaynaklarını Kızıldeniz'deki konumuyla birleştirerek tek taraflı politikalar yoluyla yeni bir fiilî durum dayatmayı amaçlayan ve kendi deyimiyle "iki su stratejisi" olarak adlandırdığı bir yaklaşıma dayanıyor.
Abdülfettah, Mısır'ın bu tek taraflı politikaları reddettiğini ve suyun bir baskı kozu olarak kullanılmasını kabul etmediğini vurgulayarak, Kızıldeniz'in yönetiminin tek taraflı bir fiilî durum dayatılmaksızın yalnızca kıyı devletlerinin sorumluluğunda olması gerektiğinin altını çizdi.
Kaynak: Al Araby TV