Amman’da Kritik Kudüs Zirvesi: Türkiye Masada, Fidan Toplantıya Katıldı

Ürdün’ün başkenti Amman’da düzenlenen “Kudüs ve Kutsal Mekanları Destekleme Bakanlar Toplantısı” düzenlendi. Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın temsil ettiği zirveye 15 ülkeden üst düzey yetkililer ile Arap Birliği Genel Sekreteri katıldı. Masada Mescid-i Aksa’nın statüsü, Doğu Kudüs ve Batı Şeria’daki gelişmeler, Gazze’deki ateşkes süreci ve iki devletli çözüm var.

Ürdün Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi’nin ev sahipliğinde bugün Amman’da gerçekleştirilen Kudüs konulu bakanlar toplantısına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da katıldı. Toplantı, İsrail’in Kudüs’teki uygulamalarına karşı bölgesel ve İslam dünyası ölçeğinde ortak bir tutum oluşturulması amacıyla düzenlendi.

Dışişleri Bakanlığı, Bakan Fidan’ın toplantıya katılım sağladığını duyurdu.

Toplantıya 15 ülke ve Arap Birliği katıldı

Zirveye Türkiye ve Ürdün’ün yanı sıra Filistin, Mısır, Pakistan, Suudi Arabistan, Katar, Endonezya, Bahreyn, Irak, Fas, Tunus, Cezayir, Somali ve Malezya’dan üst düzey yetkililer iştirak etti. Arap Birliği Genel Sekreteri de toplantıda hazır bulundu.

Toplantı gündeminde; Kudüs’teki kutsal mekanların tarihi ve hukuki statüsünün korunması, Doğu Kudüs ve Batı Şeria’daki gelişmeler, İsrail’in uluslararası hukuka aykırı uygulamaları, Gazze’deki ateşkes süreci, Filistin meselesindeki son gelişmeler ve iki devletli çözüm vizyonunun hayata geçirilmesine yönelik uluslararası çabalar yer aldı. Bölgesel barış ve istikrarın güçlendirilmesi amacıyla ortak tutum ve iş birliği imkanları da masaya yatırıldı.

Safedi: “Mescid-i Aksa, tüm alanıyla Müslümanlara mahsus bir ibadet yeridir”

Toplantının açılışında konuşan Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen es-Safedi, İsrail’in işgal altındaki Doğu Kudüs ve Batı Şeria’da sürdürdüğü ihlallere dikkat çekti. İşgal edilmiş topraklar üzerinde işgalcinin egemen olamayacağını belirten Safedi, şunları kaydetti:

“Mescid-i Aksa, tüm alanıyla Müslümanlara mahsus bir ibadet yeridir. İsrail, kutsalların mahremiyetini ihlal ediyor ve ibadet özgürlüğünü kısıtlıyor.”

Safedi, İsrail’in Kudüs’e ve dini kutsallara yönelik ihlallerinin önüne geçilmesi için uluslararası topluma “kararlılıkla harekete geçme” çağrısında bulundu. Kudüs’ün egemenliğinin Filistin’e ait olduğunu vurgulayan Ürdünlü bakan, Ürdün Haşimi Krallığı’nın Mescid-i Aksa üzerindeki vesayetine işaret ederek kutsal mekanların korunmasının Arap ve Müslüman ülkelerin yanı sıra uluslararası bir sorumluluk olduğunu belirtti.

Suudi Arabistan’dan “tek taraflı uygulamalar geçersizdir” vurgusu

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, İsrail’in Kudüs’ün tarihi ve hukuki statüsünü değiştirmeye yönelik ihlallerini sürdürdüğünü ifade etti. Bin Ferhan, “Kudüs’ün korunması, adil ve kalıcı bir barışa ulaşmanın en önemli faktörlerinden biridir. İsrail’in Filistin topraklarındaki tek taraflı uygulamalarının tümü geçersizdir” dedi.

İsrail’in barış anlaşmasına doğrudan meydan okuyacak şekilde Gazze’de ihlallerini sürdürmesini kınayan Bin Ferhan, İsrail’in devam eden ihlallerinin Kudüs’ün mevcut tarihi ve hukuki durumunu değiştirmeyi, şehrin kimliğini ve Arap, İslam ile Hristiyan yapılarını zayıflatmayı amaçladığını söyledi.

Kudüs’ün Filistin Devleti’nin başkenti olduğunu vurgulayan Suudi bakan, İsrail’in yasa dışı yerleşim birimlerini genişletme, Filistin topraklarına el koyma ve kutsal mekanların statüsünü değiştirme yönündeki adımlarının tümünün geçersiz sayıldığını teyit etti. Bin Ferhan, işgal altındaki Kudüs’te yeni bir işgal gerçekliği kurmayı amaçlayan uygulamaları haklı çıkarmak için ibadet özgürlüğü söyleminin kullanılmasını reddettiklerini de kaydetti.

Türkiye’nin masaya taşıdığı başlıklar

Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Türkiye’nin toplantıda dile getireceği başlıkları zirve öncesinde şöyle sıraladı:

•            Kudüs, Müslümanlar bakımından büyük bir dini, tarihi ve kültürel öneme sahiptir; şehrin tarihi ve hukuki statüsünün korunması uluslararası toplumun ortak sorumluluğudur.

•            İsrail’in Mescid-i Aksa’nın tarihi ve hukuki statüsünü değiştirmeye yönelik uygulamaları, yerleşimci terörü ve provokatif eylemleri endişe vericidir.

•            Kudüs’teki Hristiyan kutsal mekanları ve kurumlarını hedef alan ihlaller kabul edilemez.

•            Bazı ülkelerin büyükelçiliklerini Kudüs’e taşıması uluslararası hukuka ve ilgili Birleşmiş Milletler kararlarına aykırıdır; bu uygulamalar şehrin uluslararası kabul görmüş statüsünü zedelemekte ve iki devletli çözüm perspektifine zarar vermektedir.

•            Doğu Kudüs’te Filistinlilerin zorla yerlerinden edilmesi ve ev yıkımları dahil, şehrin demografik yapısını değiştirmeye yönelik uygulamalar derin endişe kaynağıdır.

•            Batı Şeria’da fiili ilhak politikaları ile yerleşimci terörü giderek artmaktadır.

•            Uluslararası toplum, İsrail’in uluslararası hukuku ihlal eden uygulamalarına karşı somut adımlar atmalıdır; işlenen suçlar cezasız kalmamalıdır.

•            Türkiye, Gazze Barış Planı’nın uygulanmasına yönelik yol haritasının oluşturulmasına yapıcı katkılar sunmuştur; sürecin Batı Şeria ve Doğu Kudüs bakımından da olumlu sonuçlar doğurması beklenmektedir.

•            Netanyahu hükümetinin, yol haritası üzerinde sağlanan mutabakata rağmen Gazze’yi hedef almayı sürdürmesi kabul edilemezdir ve en güçlü şekilde kınanmalıdır.

Netanyahu’ya diplomatik baskı çağrısı

Türkiye’nin Amman’daki mesajlarından biri de diplomatik baskının artırılmasına ilişkin oldu. Bakanlık kaynaklarına göre Ankara, bölgeyi sürekli bir çatışma sarmalı içinde tutarak yayılmacı gündemini ilerletmek isteyen Netanyahu hükümetine karşı uluslararası baskının artırılmasında, toplantıya katılan tarafların kilit rol oynayabileceğini savunuyor.

Fidan, Amman’da Safedi ile bir araya geldi

Diplomatik kaynaklardan alınan bilgiye göre Bakan Fidan, toplantı kapsamında gittiği Amman’da Ürdünlü mevkidaşı Eymen es-Safedi ile ikili görüşme gerçekleştirdi. Fidan’ın Amman temasları kapsamında Ürdün Kralı II. Abdullah tarafından kabul edilmesi de programda yer alıyor.

Türkiye, Mısır ve Katar’dan ortak kınama

Zirve öncesinde arabulucu ülkeler Türkiye, Katar ve Mısır, Gazze Şeridi’nde devam eden ve özellikle sağlık tesisleri ile tıbbi altyapıyı hedef alan, kadınlar ve çocuklar dahil sivil kayıplara yol açan İsrail ihlallerini şiddetle kınadı. Ürdün de ihlalleri kınayan ortak açıklamaya destek verdi.

Fidan’ın Amman programı sürüyor

Bakan Fidan’ın Amman’daki temasları devam ediyor. Zirvede öne çıkan başlıklar ve katılımcı ülkelerin ortak tutumu, toplantı sonunda yayımlanacak metinle netlik kazanacak.