ABD-İran Hattında Kritik Süreç

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik askeri seçenekleri gündemde tutan açıklamalarının ardından bölgede diplomatik, güvenlik ve sivil havacılık alanlarında peş peşe gelişmeler yaşandı.

İran, yayımlanan NOTAM süresinin sona ermesiyle hava sahasını yeniden uçuşlara açtı. TSİ 06.30’a kadar uygulanan kısıtlamaların kaldırılmasının ardından Tahran uçuş bilgi bölgesinde kademeli normalleşme yaşanırken, uluslararası ve bölgesel uçuşların İran hava sahasını yeniden kullanmaya başladığı bildirildi. İran, bir gün önce yayımladığı NOTAM ile, önceden onay alınmış uluslararası uçuşlar dışında tüm uçuşları geçici olarak durdurmuş, Tahran uçuş bilgi bölgesindeki seferler için İran Sivil Havacılık Kurumu’ndan önceden izin alınması şartını getirmişti.

Ülkedeki iç gelişmelere ilişkin ise ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran’da devam eden protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 615’e yükseldiğini duyurdu. HRANA’ya göre, olaylarda 2 bin 54 kişi yaralandı, 18 bin 470 kişi gözaltına alındı. İranlı yetkililer, ölü ve yaralı sayısına ilişkin şu ana kadar resmi bir açıklama yapmadı.

Buna paralel olarak uluslararası tepkiler de arttı. G7 ülkelerinin dışişleri bakanları ile Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İran’a yönelik ortak bir açıklama yayımladı. Açıklamada, İran’daki gösteriler sırasında artan can kayıplarından “derin endişe” duyulduğu vurgulanarak, “İran makamlarının, meşru taleplerini dile getiren halka yönelik acımasız baskısına karşı çıkıyoruz.” denildi. İran’ın baskı politikalarını sürdürmesi halinde, G7 ülkelerinin “kısıtlayıcı ek tedbirler almaya hazır olduğu” ifade edildi.

Öte yandan İsrail basını, İsrail güvenlik makamlarının, İran istihbarat teşkilatlarıyla temas kurduğu ve askeri üslerle ilgili “hassas” bilgileri sızdırdığı şüphesiyle bir İsrail askerini gözaltına aldığını yazdı. Haberde, söz konusu askerin Temmuz 2025’ten bu yana İran istihbarat unsurlarıyla irtibat halinde olduğu ve para karşılığında askeri tesislere ait fotoğraf ve videolar paylaştığının iddia edildiği aktarıldı. İsrail iç istihbarat servisi Şin-Bet, olayı “tehlikeli” olarak nitelendirirken, İran’dan konuya ilişkin açıklama gelmedi.

Diplomatik cephede ise İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Fox News’e verdiği röportajda Trump’a doğrudan mesaj verdi. Erakçi, “Haziran ayında yaptığınız hatayı tekrarlamayın.” diyerek İran’ın diplomasiye açık olduğunu vurguladı. Ülkedeki olaylara ilişkin değerlendirmesinde, “Üç gün boyunca protestocularla değil, teröristlerle savaştık.” ifadesini kullanan Erakçi, yaşananların İran’ı savaşa sürüklemeyi amaçlayan bir plan olduğunu savundu.

Trump ise Beyaz Saray’da yaptığı açıklamalarda, İran’da infazların durdurulduğuna dair bilgi aldıklarını belirterek, “Bize, İran’da infazların durdurulduğu bildirildi. Şu anda bir infaz planı ya da idam yok.” dedi. Askeri seçeneklerin masada olup olmadığı sorusuna ise, “Sürecin nasıl gelişeceğini izleyip göreceğiz.” yanıtını verdi.

İran’daki protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin döviz karşısındaki sert değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Büyük Çarşı’da başlamış, kısa sürede ülke geneline yayılmıştı. Protestolarda şiddetin artması üzerine 9 Ocak’ta ülke genelinde internet erişimi kesilmişti. İran makamları, protestolar ile can kayıplarına ilişkin henüz resmi ve kapsamlı bir bilanço açıklamadı.

 

Kaynak: AA