TEKNOFEST Kuşağı ve Türkiye’nin Yeni Gerçekliği

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, T3 Vakfı ile Savunma Teknolojileri Mühendislik ve Ticaret AŞ’nin yürütücülüğündeki Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali (TEKNOFEST), Şanlıurfa GAP Havalimanı’nda başladı. 

TEKNOFEST, sıradan bir teknoloji fuarından çok öte bir anlam taşıyor. Tornavidayla roket kanadını sabitlemeye çalışan lise öğrencisini, stantların arasında gözünü ekrandan ayırmayan yazılımcıyı ya da çocuğunun elinden tutup yerli füzeleri heyecanla gösteren babayı gördüğünüzde bunu çok daha net hissediyorsunuz. Son yıllarda sıkça karşılaştığımız “TEKNOFEST Kuşağı” olgusu artık somut bir şekilde, etten kemikten karşımızda duruyor. 

Peki kim bu gençler? Gerçekten söylendiği gibi Türkiye’nin geleceğini sırtlayan bir nesil mi yetişiyor, yoksa iyi kurgulanmış bir halkla ilişkiler vitrinine mi bakıyoruz? 

Hamasetten gerçeğe: Somutlaşan "Büyük Türkiye" 

“Büyük Türkiye" tahayyülü her dönem önümüzde duran ama bir türlü yakalayamadığımız bir hayaldi. Elimizde fabrikamız, kendi ürettiğimiz tüfeğimiz, uluslararası alanda masaya koyacak somut bir ağırlığımız olmadığı için; bayrağa, vatana, geçmişin şanlı zaferlerine sarıldık durduk. Soyut bir idealizmdi bu; içinde bolca hamaset, biraz çaresizlik ve fazlasıyla nostalji barındırıyordu. 

TEKNOFEST ile bu soyut hayallerin yerini somut icraatlar aldı. Bugün bu çocukların heyecan duyduğu şey, bizzat kendi elleriyle kodladıkları, lehimledikleri ve yarın bir gün dünya ordularının satın almak için sıraya girdiği İHA’lar, SİHA’lar, füzeler ve yazılımlar. 

Tabiri caizse Fatih Sultan Mehmed figürü artık laboratuvarda sabahlayan, uykusuz gözlerle simülasyon çalıştıran bir mühendis. 

Ve işin en güzel tarafı, bu süreçte milletin kolektif arzusuyla gençlerin bireysel kariyer hırsı aynı çizgide buluşuyor. Bir dönemin "Kendi paçamı kurtarayım, konforlu bir hayat yaşayayım" diyen bireyciliği ile "Devletim güçlü olsun" arzusu TEKNOFEST’te kaynaşıyor. 

Genç bir mühendis için savunma sanayii artık sadece devlete hizmet edilen fedakâr bir ocak değil; aynı zamanda küresel standartlarda bir mühendis olduğunu kanıtlayabildiği, saygı gördüğü, iyi kazandığı ve dünyaya meydan okuduğu bir kariyer sahası. 

Anadolu’nun taşrasından küresel sahneye 

Şanlıurfa’da başlayan TEKNOFEST heyecanının belki de en çarpıcı tarafı coğrafi merkezsellikten kopuşudur. Şundan bahsediyorum: Yıllar boyunca ileri teknoloji, Ar-Ge ve inovasyon dediğimiz kavramlar büyük metropollerin beyaz yaka sınırlarına ya da üniversitelerin kampüslerine hapsedilmişti. 

Bugün ise Anadolu’nun bir lisesinde kurulan robotiğin, Şanlıurfa’nın pistinde sergilenen roketin o merkezci ezberi nasıl dağıttığı görülüyor. 

"TEKNOFEST Kuşağı", sadece ideolojik kamplaşmaları değil, aynı zamanda "merkez-taşra" ayrımını da ortadan kaldırıyor.

SİHA’nın karşısında buharlaşan ideolojiler 

“Bir zamanlar insanları sokaklara döken büyük davalar, ideolojiler nerede?” diye soracak olursanız, neredeyse hiçbiri yok. Ama bu durum bazılarının iddia ettiği gibi "Gençlik davasız kaldı, idealsizleşti" anlamına gelmiyor. Tam tersine, ideolojiler artık hayatın içinde pratik bir karşılığı kalmadığı için işlevini yitirmiş durumda. 

Bugün bir masaya bir Kemalist'i, bir İslamcı'yı, bir Ülkücü'yü ve bir Sosyalist'i oturtun; sabaha kadar tarih kavgası ederler. 

Biri Osmanlı der, öbürü Cumhuriyet der; biri hilafet der, öbürü laiklik der ve o masadan tek bir uzlaşma çıkmaz. 

Fakat aynı insanları GAP Havalimanı’nın pistinde duran Kızılelma’nın ya da millî bir hava savunma füzesinin önüne getirdiğinizde o kavga anlamını yitiriyor. Çünkü kodlama dili ideoloji sormuyor. SİHA’nın somut, kaba ve tartışmasız gerçekliği, bütün o 150 yıllık soyut kutuplaşmaları bir anda depolitize etmiş durumda.

Jünger’in "İşçi"si pistte: Yeni bir tekno-aristokrasi mi doğuyor? 

TEKNOFEST ekosistemini yakından incelediğimizde ilginç bir demografi görülüyor. 

Yaş ortalaması otuzun altında olan mühendisler, yazılımcılar ve girişimciler... 

Bu çekirdek kadro, toplumun genelini mi yansıtıyor? Elbette hayır. 

Alman düşünür Ernst Jünger, ta 1932 yılında yazdığı İşçi (Der Arbeiter) kitabında tam da bu tabloyu anlatıyordu. 

Jünger, teknolojinin ve sanayileşmenin öyle bir yere varacağını söylüyordu ki Marksistlerin bahsettiği o ezilen, fabrikada mesai dolduran işçi sınıfı tarihe karışacak, yerine bambaşka bir "işçi" çıkacaktı. 

Jünger’in kastettiği işçi; askeri, bürokratı, mühendisi ve hatta sanatçıyı kendi bünyesinde birleştiren, üç temel özelliği olan bir insan tipiydi: 

Disiplin ve tehlike aşkı: Rahatına, konforuna düşkün sıradan insanın aksine sorumluluk ve risk alabilen bir irade. 

Teknolojiyle bütünleşme: Teknolojiyi harici bir alet değil, bedeninin bir uzvu, zihninin bir parçası gibi kullanabilme becerisi. 

Güç istenci: Sıradan bir tüccarın küçük para hesaplarını aşan; dünyayı dönüştürmeye, tarihe adını yazdırmaya yönelik o büyük hırs. 

Bugün dönüp baktığımızda, bir tarafta sosyal medyada saatlerce ekran kaydıran, dikkat süresi birkaç saniyeye inmiş, tüketim kültürünün gevşekliği içinde yaşayan geniş bir kalabalık var. 

Diğer tarafta ise Şanlıurfa’da, Ankara’da, İstanbul’daki hangarlarda gece gündüz demeden motor test eden, algoritma yazan, yüksek disiplinli bir avuç genç var. 

Bu iki dünya arasındaki makas her geçen gün açılıyor. Yarın bu ülkenin sadece savunmasını değil, siyasetini, ekonomisini ve yönünü de o hangarlarda ter döken bu çekirdek kadro belirleyecek. 

Gelecek nereye evrilecek? 

Peki bu gençlerin arkasında katı bir ideolojik doktrin olmaması bir zaaf mı? Birçok kişi “Bu çocuklar yarın daha iyi bir maaş bulursa çeker gider, dava şuurları yok” diye endişeleniyor. 

Fakat sosyolojide temel bir gerçek var: Bugün araçsal olarak başlattığınız bir pratik, bir iki nesil sonra içselleştirilmiş bir inanca ve kimliğe dönüşür. 

Devletler bugün teknoloji yarışını belki sadece bir savunma mecburiyeti ya da ekonomik bir kaldıraç olarak görüyor olabilir. 

Ancak Şanlıurfa GAP Havalimanı’ndaki o stantlarda sabahlayan, kendi yaptığı uçağın havalandığını gören, ülkesinin haritaları değiştirdiğine bizzat şahit olan on binlerce çocuk için bu durum artık teknik bir iş olmaktan çıkıyor. Onlar bu öz güveni, bu başarı hissini iliklerine kadar hissederek büyüyorlar. 

TEKNOFEST Kuşağı; geçmişin kısır sağ-sol kavgalarını ortadan kaldıran, ideolojilerin yerine somut üretimi ve teknolojiyi koyan yeni bir Türkiye gerçekliği. 

Bu gençliği anlamak için dünün ezberlerini bir kenara bırakıp, pistin kenarında gözünü gökyüzüne dikmiş o çocukların neye inandığına yakından bakmak kâfidir.