Haçlı Krallarını Esir Alan Müslüman Kadın Hükümdar

Tarih, şaşırtıcı ve bir o kadar da sarsıcı kırılma noktalarıyla doludur. Doğduğu coğrafyadan koparılıp köle pazarlarında satılan bir kadının, gün gelip Doğu Akdeniz’in kaderini tayin edeceğini ve Avrupa’nın en güçlü krallarının esaretle sonuçlanan sürecini yöneteceğini kim tahmin edebilirdi? Şecereddür’ün hikâyesi tam olarak böyle bir imkânsızlığın, akıl ve politik zekâ ile nasıl muazzam bir güç devrimine dönüştüğünün öyküsüdür. 

Saray cairesinden devletin efendiliğine 

Muhtemelen Türk (Kıpçak) asıllı bir köle olarak Mısır sarayına giren Şecereddür, kısa sürede sıradan bir cariye olmadığını kanıtladı. Keskin zekâsı ve siyaset anlayışı sayesinde Eyyubi Sultanı Salih Eyyub’un dikkatini çekerek onun eşi konumuna yükseldi ve Sultan’ın en güvendiği akıl hocalarından biri hâline geldi. 

Ancak Eyyubi Devleti, tarihinin en büyük sınavlarından biriyle karşı karşıyaydı. Fransa Kralı IX. Louis önderliğindeki VII. Haçlı Seferi, Mısır’ı işgal etmek amacıyla Doğu Akdeniz kıyılarına dayanmıştı. Tam bu kritik safhada, 1249 yılında Sultan Salih Eyyub aniden vefat etti. Devam eden çetin bir savaşın ortasında sultanın ölümü, ordunun dağılması ve devletin çökmesi anlamına geliyordu. 

Kocasının ölümünü gizleyen idari deha 

Şecereddür, tarihin akışını değiştirecek o radikal kararı aldı: Sultan’ın ölümünü herkesten gizledi. 

Saray yemekleri Sultan’ın odasına taşınmaya devam etti, fermanlar onun taklit edilen imzasıyla çıkarıldı ve emirler sanki Sultan hayattaymışçasına orduya iletildi. Şecereddür, devlet çarkını tek başına döndürerek veliaht Turanşah gelene kadar kriz yönetimini üstlendi. Baybars gibi yetenekli Memlük komutanlarının sahadaki askerî dehası ve Şecereddür’ün arkadaki güçlü idaresi sayesinde Mansûre Muharebesi’nde Haçlı ordusu ağır bir bozguna uğratıldı. Fransa Kralı IX. Louis esir alındı ve yüksek bir fidye ile Dimyat’ın teslim edilmesi karşılığında serbest bırakıldı. 

Bağdat halifesi ile iktidar savaşı 

Eyyubi tahtına geçen üvey oğlu Turanşah’ın orduyla ters düşmesi üzerine gerçekleşen suikastın ardından Şecereddür, resmen Mısır tahtına oturdu. Bu gelişme, aynı zamanda üç asır boyunca bölgeye hükmedecek olan Memlük Devleti’nin de doğuşu anlamına geliyordu. 

Kendi adına hutbe okutan ve para bastıran bir kadın hükümdar, İslam dünyasındaki yerleşik güç odaklarını derinden sarstı. Özellikle Bağdat’taki Abbasi Halifesi Müsta’sım-Billah, "Eğer aranızda hükümdarlık yapacak adam kalmadıysa bize haber verin, size buradan bir adam gönderelim" diyerek bu durumu reddetti. 

Politik manevraları bitmeyen Şecereddür, meşruiyet krizini çözmek adına Memlük komutanı İzzeddin Aybeg ile evlenerek tahtı ona devretti. Ancak devleti gölgeden yönetmeye devam etti. 

Hırsların ve siyasetin gölgesinde bir son 

Gücü paylaşmaya yanaşmayan Şecereddür, kocası Aybeg’in iktidarını pekiştirmek amacıyla başka bir prensesle evlenmeye kalkışması üzerine onu sarayında öldürttü. Fakat bu hamle kendi sonunu da hazırladı. Aybeg’in bağlıları tarafından tutuklanan Şecereddür, feci şekilde katledilerek Kahire Kalesi’nin surlarından aşağı atıldı. 

Kölelikten gelip Eyyubi Devleti'nin kriz anını yöneten, Haçlı seferinin seyrini değiştiren ve Mısır’da Memlükler devrini başlatan bu sıra dışı kadın; tarihin sayfalarına zekâsı, acımasız siyaset anlayışı ve bükülmeyen iradesiyle kazındı.