Gazze’de Güneş Enerjisi Ekmek Kadar Önemli

Yazar Halit Ebu Elros, Gazze’de savaşın yol açtığı yıkımın dijital çalışma hayatına etkilerini, elektrik ve internet kesintileri nedeniyle uzaktan çalışanların karşılaştığı zorlukları, güneş enerjisiyle çalışan ortak çalışma alanlarının artan önemini ve Filistinli çalışanların tüm engellere rağmen küresel iş piyasasıyla bağlarını koruma mücadelesini Fokus+ için kaleme aldı.
web-dosya-gazze-de-gunes-enerjisi-ekmek-kadar-onemli-halit-ebu-elros

12.10.2026 - 12:04  |  Son Güncellenme:  19.10.2026 - 14:18

Dijital ekonomide uzaktan çalışma, artık mekânın iş bulmanın önünde bir engel olmaması anlamına geliyor. Bir dizüstü bilgisayar, internet bağlantısı ve başka bir şehirdeki şirkete ya da uzak bir ülkedeki müşteriye sunulabilecek bir beceri, çalışmak için yeterli görülüyor.

Ancak Gazze'de bu denklem tersine döndü. Dijital alanda çalışan birçok kişi için artık asıl mesele küresel iş piyasasına nasıl ulaşacakları değil, işlerini yapabilecekleri elektriği, internet bağlantısını ve uygun bir ortamı nasıl bulacakları. Üstelik bütün bu zorlukları aştıktan sonra yaptıkları işin ücretini nasıl alacakları da ayrı bir sorun.

2026 yılı boyunca Gazze Şeridi'nde gözlemlenen tablo, dijital çalışma hayatının yeni bir boyutunu ortaya koyuyor. Bilgisayarlarını yanlarına alarak güneş enerjisiyle çalışan ortak çalışma alanlarına giden uzmanlar, daha istikrarlı bir internet bağlantısı arıyor. Çalışabilecekleri bir yer ve belirli bir süre için ücret öderken Gazze dışındaki müşterilerle yaptıkları düşük gelirli sözleşmeleri sürdürmeye çalışıyorlar.

Uzaktan çalışma tamamen ortadan kalkmış değil. Ancak bu çalışma biçimi, en önemli özelliklerini kaybetmiş durumda. Artık evden çalışmak ve bunun için gerekli internet ile iletişim altyapısına kolayca ulaşmak mümkün değil. İşe erişebilmek, başlı başına işin bir parçasına dönüşmüş durumda.

Bilgisayar açılmadan başlayan mesai

Tasarımcı Hasan Stum, Fokus+'a Gazze kentindeki bir ortak çalışma alanında verdiği röportajda, savaş sırasında yurt dışındaki şirketlerle uzaktan çalışma imkânı sunan dört iş fırsatını kaybettiğini anlattı. Stum, ihtiyaç duyduğu cihazlarını kaybetmesinin yanı sıra Gazze kentinden güneye göç etmek zorunda kaldığını ve bir yılı aşkın süre yerinden edilmiş olarak yaşadığını söyledi.

Savaştan önce ağırlıklı olarak uzaktan çalışan Stum, zorunlu göçün ardından bir dizi engelle karşılaştı. Bilgisayar veya telefon bulamaması, istikrarsız internet bağlantısı ve Gazze dışındaki bir şirketle yürüttüğü projeye ya da sözleşmeli işe odaklanabileceği uygun bir ortamın bulunmaması, çalışma hayatını ciddi şekilde etkiledi.

Stum için artık sorun yalnızca iş fırsatı bulmak değil, bulduğu işi yerine getirebilmek.

Benzer bir tabloyu tasarımcı ve web sitesi yazılımcısı Abdullah Avde de yaşıyor. Avde, savaş sırasında işinde kullandığı dizüstü bilgisayarını, mikrofonlarını ve diğer ekipmanlarını kaybetti.

Fokus+'a konuşan Avde, yeni olmayan cihazları yüksek fiyatlarla ve daha düşük kalitede satın almak zorunda kaldığını belirtti. Ortak çalışma alanlarına ödediği ücretler de yaptığı sözleşmelerden elde ettiği gelirden kesilen ek bir masrafa dönüştü.

Bu durum, uzaktan çalışmanın ekonomik dengesini de değiştiriyor. Çalışanlar artık yalnızca becerilerinin karşılığında ücret kazanmıyor, aynı zamanda bu ücretin bir bölümünü işlerini yapabilmek için gerekli elektrik, internet ve çalışma ortamına harcamak zorunda kalıyor.

Baskı altındaki dijital ekonomi

Serbest çalışma, savaştan önce Gazze ekonomisinde küçük ve önemsiz bir faaliyet değildi. Son dönemde yayımlanan raporlarda yer verilen Birleşmiş Milletler tahminlerine göre, savaş öncesinde Gazze'de yaklaşık 12 bin kişi internet üzerinden serbest çalışarak geçimini sağlıyordu. Bu çalışma biçimi, belirli becerilere sahip kişilerin yerel ekonominin ötesindeki pazarlara ulaşmasını mümkün kılıyordu.

Yerel ekonominin geniş kesimlerinin çökmesiyle birlikte bu gelir kaynağının önemi daha da arttı.

Uluslararası Çalışma Örgütü, Ağustos 2026'da Filistin iş gücü piyasasına ilişkin güncel bir değerlendirme yayımladı. The National gazetesi ise örgütün tahminlerine dayanarak Gazze'deki işsizlik oranının yaklaşık yüzde 85'e ulaştığını aktardı. Geleneksel iş piyasasının çökmesiyle birlikte serbest ve dijital işler, belirli becerilere sahip bazı kişiler için yurt dışından gelir elde edebilecekleri nadir kanallardan biri hâline geldi.

Ancak burada önemli bir çelişki bulunuyor. Dijital ekonomi de büyük ölçüde zarar gören altyapıya bağımlı.

Acil Durum Telekomünikasyon Ekibi'nin Haziran 2026 tarihli raporuna göre, Ekim 2023'ten bu yana Gazze'deki iletişim altyapısının yaklaşık yüzde 75'i hasar gördü veya tamamen yıkıldı. Ekipman, yedek parça, yakıt ve bakım malzemelerindeki eksiklikler ise iletişim ağlarının güvenilirliğini ve bağlantı kalitesini olumsuz etkilemeye devam etti.

Filistin Merkezî İstatistik Bürosu'nun verileri, sorunun boyutunu daha açık biçimde ortaya koyuyor. Eylül-Ekim 2025 döneminde gerçekleştirilen bir araştırmaya göre, 10 yaş ve üzerindeki kişilerin yüzde 71'i en az bir kez internete erişebildi. Ancak katılımcıların yüzde 60'ı internet erişiminin kesintili olduğunu belirtirken yüzde 29'u internete hiç erişemediğini söyledi.

Katılımcıların yüzde 98'i şebeke kapsama alanının yetersizliğinden, yüzde 97'si ise sürekli yaşanan bağlantı kesintilerinden şikâyet etti. Öte yandan akıllı telefon sahipliği, savaş öncesindeki yaklaşık yüzde 58 seviyesinden araştırma görüşmelerinden önceki üç aylık dönemde yaklaşık yüzde 35'e geriledi.

Uzaktan çalışanlar açısından bu rakamlar yalnızca internette gezinmenin zorlaşması anlamına gelmiyor. Uluslararası bir müşteriyle yapılan toplantının yarıda kesilmesine, projenin zamanında teslim edilememesine veya bir iş sözleşmesinin tehlikeye girmesine de yol açabiliyor.

İnternet kesintileri

Gazze kentinde yaşayan 26 yaşındaki yazılımcı Kusay Hasune, karşılaştıkları sorunu basit bir soruyla özetliyor: Önceden planlanmış bir toplantıda müşterinizi profesyonelliğinize ikna etmeye çalışırken konuşmanın ortasında internet kesilirse ne olur?

Hasune için bu soru varsayımsal değil. Evden çalışmak güvenilir bir seçenek olmaktan çıktığı için daha istikrarlı internet bağlantısı sağlayan ortak çalışma alanlarını kullanmak zorunda kaldı.

Onun yaşadıkları, çalışma hayatındaki dönüşümün önemli bir yönünü ortaya koyuyor. Müşterinin, çalışan kişinin içinde bulunduğu koşulları her zaman göremediği küresel iş piyasasında birkaç dakika süren teknik bir arıza bile mesleki bir soruna dönüşebiliyor.

Bu nedenle güneş enerjisiyle çalışan ortak çalışma alanları giderek daha fazla önem kazanıyor.

Bu merkezlerden biri olan "Taka Gaza", güneş enerjisi kullanarak çalışanlara belirli çalışma saatleri sunuyor. Merkezin kurucusu Şerif Naim, çalışma alanının 500'den fazla serbest çalışana hizmet verdiğini söyledi.

Fokus+'a konuşan çalışanlar, bu merkezleri işlerini ve gelirlerini sürdürebilmelerini sağlayan bir imkân olarak tanımladı. Ayrıca söz konusu alanların, günlük yaşamın ağır koşullarından uzaklaşarak işlerine odaklanabilecekleri bir ortam sunduğunu belirttiler.

Böylece iş yeri, yalnızca coğrafi bir adres olmaktan çıkarak temel bir hizmete dönüşmeye başladı. Elektrik, internet bağlantısı, şarj edilebilen bir cihaz ve yurt dışındaki müşteriyle görüşme yapılabilecek uygun bir ortam, artık bu hizmetin parçalarını oluşturuyor.

Çalışmak için ödenen ücret

Gazeteci ve seslendirme sanatçısı Suha Nafiz, haftada beş gün ortak çalışma alanını kullanabilmek için ayda yaklaşık 300 şekel (4800 lira) ödüyor.

Nusayrat Mülteci Kampı'nda yaşayan Nafiz, evindeki elektrik ve internet bağlantısına düzenli biçimde güvenemiyor. Fokus+'a anlattığına göre, ortak çalışma alanına ulaşabilmek için zorlu koşullarda yaklaşık 30 dakika yürümek zorunda kalıyor.

Bu tablo yeni bir çelişkiyi ortaya koyuyor. Eskiden evden çalıştığı için ofis masraflarından tasarruf eden çalışanlar, bugün işlerini sürdürebilmek için gerekli asgari koşullara ulaşmak amacıyla para ödemek zorunda kalıyor.

Bu deneyim, Fokus+'ın Ekim 2026'da gözlemlediği tabloyla da örtüşüyor. Buna göre serbest çalışanlar, elektrik, internet ve sessiz bir çalışma ortamı bulabilmek için ortak çalışma alanlarına bağımlı hâle geldi. Suha Nafiz de elektrik, iletişim ve ulaşım imkânlarının yetersizliği nedeniyle çalışma alanına yaklaşık yarım saat yürüdüğünü ve aylık 300 şekel (4800 lira) ödediğini aktardı.

Gazze'deki ortak çalışma alanlarından birinin koordinatörü ve yöneticisi Ahmed Selim, elektriğin hâlâ en büyük sorunlardan biri olduğunu söylüyor. Merkez, güneş enerjisinden yararlanmaya çalışsa da eski ekipmanlar bütün çalışanların ihtiyaçlarını karşılayamıyor.

Öte yandan çalışma alanlarının işletme ve kira giderleri yükselirken birçok kişi ofisini, ekipmanlarını, telefonlarını ve bilgisayarlarını kaybetti. Buna rağmen bu merkezlere yönelik talep azalmadı.

Gazze kentindeki "Concept Company"nin deneyimi de bu dönüşümü gösteriyor. Gaza Sky Geeks'in sağladığı destek sayesinde şirket, yaklaşık 30 kişinin çalışabileceği üçüncü bir alan açtı.

Merkezde esnek bir üyelik sistemi uygulanıyor. Aylık kullanım yaklaşık 250 şekel (4000 lira), günlük kullanım 10 şekel (160 lira), beş saatlik kullanım ise 5 şekel (80 lira) olarak ücretlendiriliyor. Gaza Sky Geeks ayrıca teknik eğitimler vererek çalışanların dış dünyayla ve uluslararası müşterilerle bağlantı kurmasına yardımcı oluyor.

Dolayısıyla ortak çalışma alanları artık yalnızca paylaşımlı ofislerden ibaret değil. Bu merkezler, dijital ekonominin altyapısının bir parçasına dönüşmüş durumda.

Ücretleri tahsil etme sorunu

Bir çalışan bilgisayar, elektrik, internet ve müşteri bulmayı başarsa bile önünde aşması gereken son bir engel daha bulunuyor: Kazandığı parayı alabilmek.

Grafik tasarımcı Muhammed Dellul, kendi deneyimlerine göre bazı şirketlerin Gazze'deki çalışanlarla iş yapmayı durdurduğunu, yurt dışından maaş ve diğer ödemelerin gönderilmesinin ise daha karmaşık hâle geldiğini belirtiyor.

Ali Sahmud da finansal transferler ve işlemler üzerindeki kısıtlamalar nedeniyle yurt dışından ücret almanın çalışmaya devam etmelerinin önünde bir engele dönüştüğünü söylüyor.

Fokus+'a konuşan kişilerin anlattıkları, ödeme sorununun dijital çalışanların yaşadığı krizin bir parçası olduğunu gösteriyor.

Görüşülen kişilere göre Gazze'deki serbest çalışanlar, finansal hizmetlere erişimde ciddi güçlüklerle karşılaşıyor. PayPal'ın Filistin adreslerine sahip kişilere hizmet sunmaması da bazı çalışanları alacaklarını tahsil edebilmek için yurt dışındaki akrabalarından veya nakit para aracılarından yararlanmaya yöneltiyor. Bu işlemler bazen ek ücretler karşılığında gerçekleştiriliyor.

Bununla birlikte alternatif ödeme kanalları oluşturulmasına yönelik girişimler de ortaya çıktı.

Bunlardan biri olan "Gaza Talents", çalışanların müşterilere ulaşmasına ve ödeme süreçlerindeki bazı sorunları aşmasına yardımcı oldu. Platform, Filistin Bankası ve PalPay ile iş birlikleri kurdu.

Associated Press'in (AP) haberine göre platform, çalışanların 600 bin doların (29,6 milyon lira) üzerinde gelir elde etmesine aracılık etti.

Böylece Gazze'deki bir çalışanın işi, projeyi teslim etmesiyle sona ermiyor. Projenin tamamlanmasının ardından paranın kendisine ulaşması için ayrı bir süreç başlıyor.

Azalan iş fırsatları

Gazze kentindeki ortak çalışma alanlarından birinde çalışan serbest meslek sahibi Rima eş-Şerafi, iş fırsatlarının tamamen ortadan kalkmadığını ancak bunlara ulaşmanın çok daha zorlaştığını söylüyor.

Şerafi, yaşanan değişimi şu sözlerle anlatıyor:

"Eskiden bir işi yapmak için bilgisayar, internet ve beceri yeterliyken bugün bilgisayar, internet, elektrik, çalışma alanı, ücretler, ulaşım için zaman ve kazanılan parayı alabilmenin bir yolu gerekiyor."

Şerafi'nin sözleri, mesleki hayatında yaşadığı dönüşümü özetliyor. Eskiden evinden çalışırken bugün elektrik ve internet bulunmadığı için ortak çalışma alanına gitmek zorunda kalıyor.

Bu nedenle ek masrafları karşılıyor ve ulaşım için zaman harcıyor. Üstelik ortak çalışma alanında bulunması, internet bağlantısının her zaman sorunsuz olacağını da garanti etmiyor. Buna rağmen çalışmayı sürdürüyor.

Bu deneyim, Fokus+'ın gözlemlediği başka bir gelişmeyi de yansıtıyor. Çok sayıda serbest çalışan, müşterilerini ve gelirlerini koruyabilmek için gerekli asgari istikrarı sağlamak amacıyla evden çalışmayı bırakarak ortak çalışma alanlarına yöneliyor.

Değişen iş piyasası

Gazze'deki dijital çalışanların karşılaştığı bir başka sorun ise yalnızca altyapıyla ilgili değil. Teknoloji sektörü hızla değişmeye devam ediyor.

Yazılım, tasarım ve dijital pazarlama alanları sürekli gelişirken yapay zekâ araçları da küresel çalışma hayatının giderek daha önemli bir parçası hâline geliyor.

Bu nedenle Gaza Sky Geeks, teknik eğitim ve yapay zekâ alanındaki programlarını genişletti. Kuruluş, çalışanların becerilerini geliştirmelerine, serbest çalışma platformlarına ve uluslararası müşterilere ulaşmalarına da yardımcı oluyor.

Kuruluş yönetimi, bütün zorlu koşullara rağmen Gazze'deki genç uzmanların küresel teknoloji piyasasıyla bağlantılarını korumayı hedeflediklerini belirtti.

"Taka Gaza"da da çalışmalar yalnızca elektrik ve internet sağlamakla sınırlı değil. Merkez, profesyonel bir çalışma ortamı sunmanın yanı sıra çalışanlara eğitim vererek Gazze dışındaki pazarlarda rekabet edebilmeleri için ihtiyaç duydukları becerileri korumaya çalışıyor.

Burada başka bir çelişki daha ortaya çıkıyor. Gazze'deki Filistinli çalışanlar yalnızca kaybettikleri işlerine dönmeye çalışmıyor. Aynı zamanda kendilerinin uzak kaldığı süre boyunca değişen küresel iş piyasasına yeniden katılmaya çalışıyorlar.

Savaş sonrası dönem

10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının üzerinden yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen Gazze, ekonominin normal işleyişine dönebileceği istikrarlı bir ortama kavuşamadı.

Fokus+'ın Ekim 2026'ya kadar sahada takip ettiği gelişmeler, ateşkesin ardından hazırlanan planın uygulanmasında kaydedilen ilerlemenin sınırlı kaldığını gösteriyor. İsrail'in çekilmesi ve yeniden imar gibi temel meseleler çözümsüzlüğünü korurken Gazze Şeridi'nin bazı bölgelerinde askerî faaliyetler devam ediyor.

Öte yandan Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve Dünya Bankası tarafından Nisan 2026'da yayımlanan Hızlı Hasar ve İhtiyaç Değerlendirmesi, Gazze ekonomisinin karşı karşıya olduğu sorunların boyutunu ortaya koyuyor.

Rapora göre fiziksel hasarın maliyeti yaklaşık 35,2 milyar dolar, ekonomik ve sosyal kayıpların tutarı ise yaklaşık 22,7 milyar dolar olarak hesaplandı. Önümüzdeki on yıl boyunca toparlanma ve yeniden imar için ihtiyaç duyulan kaynak miktarı da yaklaşık 71,4 milyar dolar olarak tahmin edildi.

Raporda ayrıca savaş öncesinde çalışan nüfusun yaklaşık dörtte üçünün işini kaybettiği belirtildi. Gazze'deki çalışanların yüzde 80'inden fazlasının ise iş yerlerinin yıkılması, yolların ve ulaşımın aksaması, elektrik kesintileri ve malzeme eksikliği nedeniyle çalışamaz hâle geldiği kaydedildi.

Bu koşullarda uzaktan çalışma, olağan bir ekonomik faaliyet olmaktan çok dünyayla bağlantıyı sürdürebilmenin bir yolu olarak öne çıkıyor.

Ancak yaşananlar daha geniş bir gerçeği de ortaya koyuyor. Savaştan önce internet, Gazze'deki çalışanlar için yerel ekonominin sınırlarını aşan iş piyasalarına açılan bir kapıydı. Bugün ise internetin kendisi ulaşılması gereken bir kaynağa dönüştü. Elektrik, bilgisayar, çalışma ortamı ve ödeme araçları da birbirine bağlı bir ihtiyaçlar zincirinin halkaları hâline geldi.

Bütün bunlara rağmen Gazze'deki çalışanlar mücadeleyi bırakmış değil. Eski çalışma düzeninin geri dönmesini beklemek yerine yıkılmış bir ortamın ortasında küresel iş piyasasının geçici bir benzerini kurmaya çalışıyorlar. Bunu da bilgisayar, elektrik bulabildikleri her saat ve yaptıkları her sözleşmeyle sürdürüyorlar.

Ancak bu ekonominin geleceği yalnızca çalışanların becerilerine bağlı olmayacak. İletişim ve elektrik altyapısının yeniden inşa edilmesi, daha etkili finansal kanalların oluşturulması, ödemelerin kolaylaştırılması ve çalışanların dış pazarlara bağlanması da belirleyici olacak.

Gazze'deki uzaktan çalışma deneyimi, küresel ekonomiye katılmak için becerinin tek başına yeterli olmadığını gösteriyor. İşleyen bir iletişim ağına, kesintisiz elektriğe, kullanılabilir bir bilgisayara ve kazanılan ücretin çalışana ulaşmasını sağlayan bir finansal sisteme de ihtiyaç var.

Bu nedenle dijital çalışanların geleceği yalnızca ortak çalışma alanlarının içinde belirlenmeyecek. Asıl belirleyici olan, Gazze'nin çalışmayı mümkün kılan altyapıyı ne ölçüde yeniden kurabileceği olacak.

Çünkü bu çalışanların korumaya çalıştığı şey yalnızca evden yapılabilecek bir iş değil. Çevrelerindeki diğer bütün kapılar kapandığında bile kendilerine açık kalmış olan küresel ekonomiye açılan bir pencere.