Bağdat-Ankara Hattında Yeni Enerji Dönemi 

Türkiye ile Irak, iki ülke arasındaki en önemli ekonomik iş birliği başlıklarından biri olan petrol taşımacılığı anlaşmasını yeniden şekillendirmeye hazırlanıyor. Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nı düzenleyen ve yarım asrı aşkın süredir yürürlükte olan anlaşmanın sona yaklaşması, tarafları yeni bir mutabakat arayışına yöneltti.

Bu adım, bölgedeki jeopolitik dönüşümlerin kara koridorları ve enerji hatlarının önemini artırdığı bir dönemde atılıyor. Öte yandan devam eden müzakereler yalnızca petrol ihracatına ilişkin teknik düzenlemeler olarak görülmüyor; aynı zamanda iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonu güçlendirmeyi ve enerji, ticaret ile ulaştırma projelerini Körfez'den Avrupa'ya uzanan stratejik bir hatta bağlamayı hedefliyor. 

Yeni anlaşma hazırlığı

Taraflar arasındaki görüşmeler, mevcut anlaşmanın yerine yenisinin geçirilmesinin ötesinde bir anlam taşıyor. Amaç, petrol ilişkilerini düzenleyen daha modern ve daha istikrarlı bir çerçeve oluşturmak.

Irak Petrol Bakanlığı, 7 Haziran 2026'da Türkiye ile yeni bir petrol anlaşmasının taslağını hazırlamak ve müzakere etmek üzere uzman bir ekip kurduğunu açıkladı. Taraflar, mevcut anlaşmanın süresi dolmadan önce nihai metin üzerinde uzlaşmak için görüşmelerini sürdürüyor. 

Bakanlık Sözcüsü Selim Ferhud er-Rikabi, Rudaw'a yaptığı açıklamada Bağdat ile Ankara'nın ortak bir taslak oluşturmak amacıyla müzakere turlarına devam ettiğini, önümüzdeki dönemde de yeni toplantıların yapılmasının planlandığını söyledi.

Bu görüşmeler, Türkiye'nin 21 Temmuz 2025'te Resmi Gazete'de yayımladığı Cumhurbaşkanlığı kararı sonrasında hız kazandı. Söz konusu karara göre, 1973'te imzalanan ve 1975'te yürürlüğe giren Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı Anlaşması ile ona bağlı tüm protokol ve ek mutabakatlar 27 Temmuz 2026'da sona erecek. 

Iraklı ve Türk kaynaklara göre yeni anlaşmanın temel hedefi, enerji sektöründe son elli yılda yaşanan değişimlere uyum sağlayacak güncel bir hukuki çerçeve oluşturmak. 

Uluslararası ilişkiler uzmanı Dr. Fatih Oğuzhan İpek'e göre Irak'ın yeni bir anlaşma hazırlamak için ekip kurması yalnızca bürokratik bir adım değil. Bu gelişme, Bağdat ve Ankara'nın enerji dosyasına bakışında yaşanan dönüşümün de göstergesi. İpek, enerji konusunun artık sadece boru hatlarıyla ilgili teknik bir mesele değil, ikili ilişkilerin stratejik unsurlarından biri olarak görüldüğünü belirtiyor. 

İpek ayrıca, mevcut çerçevenin hukuki sorunlar ve son yıllarda yaşanan ekonomik kayıplar nedeniyle sürdürülebilir olmadığını, bu nedenle yeni bir anlaşmanın kaçınılmaz hâle geldiğini ifade ediyor. 

Ankara'nın enerji vizyonu

Türkiye'nin son bir yıldaki açıklamaları, Ankara'nın yeni anlaşmayı sadece eski metnin uzatılması olarak görmediğini ortaya koyuyor. Türkiye, bu süreci enerji alanındaki iş birliğini yeniden yapılandırmak için bir fırsat olarak değerlendiriyor. 

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Temmuz 2025'te yaptığı açıklamada Türkiye'nin Irak'a yeni bir anlaşma taslağı sunduğunu duyurdu. Bayraktar, taslağın iki ülkeyi birbirine bağlayan boru hattının tam kapasiteyle kullanılmasını sağlayacak bir mekanizma içerdiğini belirterek, hattın yeniden tam kapasiteyle işletilmesine büyük önem verdiklerini vurguladı. 

Bayraktar'ın verdiği bilgilere göre hattın günlük taşıma kapasitesi yaklaşık 1,5 milyon varil. Ancak geçmişte bu kapasiteye hiçbir zaman tam anlamıyla ulaşılamadı. Türkiye ise hattın altyapısında kapsamlı bakım ve yatırım çalışmaları gerçekleştirdi ve mevcut kapasitenin tamamından yararlanmayı hedefliyor. 

Bakan ayrıca, hattın sadece Kuzey Irak petrolüyle sınırlı kalmaması gerektiğini savundu. Güney Irak'ta üretilen petrolün de sisteme entegre edilmesiyle Ceyhan üzerinden ihraç edilen miktarın artırılabileceğini ve küresel piyasalara yönelik sevkiyatın daha istikrarlı hâle gelebileceğini söyledi. 

Rakamlar ne söylüyor?

Hattın önemi ihracat verilerinde de kendini gösteriyor. Irak Petrol Bakanlığı Sözcüsü Sahip Buzun, 7 Haziran 2026'da yaptığı açıklamada Ceyhan üzerinden gerçekleştirilen petrol ihracatının günlük 200 bin varil seviyesinde olduğunu belirtti. Bu rakamın Kerkük-Ceyhan hattının yeniden tam kapasiteye yaklaşmasıyla günlük 600 bin varile çıkabileceği öngörülüyor. 

İpek'e göre Türkiye'nin önerileri yalnızca ham petrol taşımacılığıyla sınırlı değil. Ankara; doğal gaz, petrokimya ve elektrik alanlarını da kapsayan daha geniş bir enerji iş birliği modeli oluşturmayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, enerjiyi üretimden taşımaya ve ticarete kadar uzanan bütüncül bir sistem olarak değerlendiren Türkiye'nin stratejisiyle uyumlu.

Bunun yanı sıra Türkiye, yeni anlaşmayı enerji alanındaki bölgesel merkez rolünü güçlendirecek bir fırsat olarak görüyor. Ülkenin doğudaki enerji kaynakları ile Avrupa'daki tüketim pazarları arasında köprü konumunda bulunması da bu hedefi destekliyor. 

Stratejik kazanımlar

Yeni anlaşma, Türkiye açısından enerji üretim bölgeleri ile tüketim pazarları arasında kilit geçiş noktası olma hedefi bakımından büyük önem taşıyor.

Türkiye'nin Bağdat Büyükelçisi Anıl Bora İnan, 13 Mayıs 2026'da yaptığı açıklamada görüşmelerin sürdüğünü ve Ceyhan hattının kullanımı ile diğer enerji alanlarını kapsayan kapsamlı bir anlaşmaya ulaşmayı umduklarını söyledi. 

Büyükelçi ayrıca, Eylül 2025'te Ceyhan hattından petrol akışının yeniden başlamasının hattın ikili ilişkiler ve bölgesel enerji güvenliği açısından taşıdığı önemi ortaya koyduğunu belirtti. Ankara'nın Irak petrolü için yeni ihracat güzergâhları geliştirmeye ve ekonomik entegrasyonu artıracak projelerde iş birliğine açık olduğunu vurguladı. 

Bu yaklaşım, Irak, Türkiye ve bölgedeki ortakların üzerinde çalıştığı Kalkınma Yolu Projesi ile de örtüşüyor. 

Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 13 Haziran 2026'da yaptığı açıklamada proje kapsamında Irak hükümetiyle görüşmelerin başladığını duyurdu. 

Uraloğlu, Kalkınma Yolu'nun yalnızca demiryolu ve otoyollardan oluşmayacağını, aynı zamanda enerji ve iletişim hatlarını da içereceğini ifade etti. 

İpek'e göre yeni anlaşma her iki taraf için de önemli ekonomik ve stratejik fırsatlar sunuyor. Irak, petrol ihracatını daha istikrarlı hâle getirme ve enerji sektörüne yatırım çekme imkânı elde ederken; Türkiye ise enerji koridoru rolünü güçlendirerek transit geçiş ve ticaret gelirlerini artırabilecek.

İpek ayrıca, uzun vadede petrol taşıma ağının geliştirilmesi ve Güney Irak üretiminin sisteme bağlanması hâlinde Kerkük-Ceyhan hattının hem Kuzey hem de Güney Irak petrolüne hizmet eden stratejik bir koridora dönüşebileceğini belirtiyor. 

Bununla birlikte, sürecin başarısının Irak içindeki sorunların çözümüne bağlı olduğuna dikkat çekiyor. Özellikle Bağdat ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi, uzun vadeli ve istikrarlı bir mutabakatın ön şartı olarak görülüyor.

Iraklı uzmanlar da Ankara ile yapılacak yeni anlaşmanın bölgesel enerji güvenliği açısından stratejik bir adım olduğu görüşünde. Uzmanlara göre istikrarlı bir anlaşma, yatırımcı güvenini artırırken Bağdat'ın mali ve yatırım planlamasını daha sağlıklı yapmasına katkı sağlayacak. 

Sonuç olarak yeni petrol anlaşması, yalnızca enerji taşımacılığıyla ilgili bir düzenleme değil; Irak ve Türkiye'yi Körfez ile Avrupa arasında entegre bir enerji ve ticaret koridoruna dönüştürmeyi hedefleyen daha geniş bir vizyonun parçası olarak öne çıkıyor. Devam eden müzakereler ise iki ülkenin ortak ekonomik çıkarlarını kalıcı bir stratejik ortaklığa dönüştürüp dönüştüremeyeceğinin önemli bir sınavı olarak görülüyor.