Mercosur ve Avrupa Birliği Arasında Tarihi Ticaret Anlaşması

Brezilya, Arjantin, Paraguay ve Uruguay’dan oluşan ticaret bloğu Mercosur ile Avrupa Birliği arasında 25 yıllık müzakerelerin ardından bu hafta serbest ticaret anlaşması imzalandı. Tarihi anlaşma, Montevideo’da düzenlenen 65. Mercosur Liderler Zirvesi’nde duyuruldu.  

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, anlaşmayı tarihi bir gün olarak tanımladı. "Bu, Mercosur ve Avrupa için büyük bir başarı. Çiftçilerin endişelerini dikkate alarak adil ve karşılıklı fayda sağlayacak bir düzenleme yaptık" ifadelerini kullandı. 

Ayrıca Von der Leyen, anlaşmanın Avrupa’daki şirketler için yılda 4 milyar avro tasarruf anlamına geldiğini vurguladı. 

Onay süreci ve tartışmalar 

Anlaşma resmen duyuruldu ancak yürürlüğe girmesi için hem Avrupa Parlamentosu hem de AB üyesi 27 ülkeden en az 15’inin onayını alması gerekiyor. Fransa başta olmak üzere bazı ülkeler ve çiftçi örgütleri ise anlaşmaya tepkili. Bu kesimler, Güney Amerika’dan gelen ürünlerin Avrupa tarımını olumsuz etkileyebileceğini savunuyor. Özellikle sığır eti gibi hassas ürünlerin ithalatı, gıda güvenliği standartlarına uyum konusunda tartışmalara yol açtı. 

Çiftçi grupları, anlaşmanın Avrupa’daki aile çiftliklerini tehdit ettiğini dile getiriyor. COPA-COGENA Başkanı Massimiliano Giansanti, Avrupa Komisyonu’nun çiftçilere olumsuz bir mesaj verdiğini ifade etti. Fransa Ticaret Bakanı Sophie Primas, bu sürecin üye ülkelerin onayı olmadan tamamlanamayacağını belirtti. AB içerisinde şimdiden anlaşmayı geçersiz kılmak için ittifak arayışları sürüyor. Özellike Polonya, İtalya’nın da kendine katılmasıyla süreci veto etme girişimlerini yoklayan ülkelerin başında geliyor. 

Ekonomik ve ticari fırsatlar 

Anlaşma, 700 milyon kişiyi kapsayan devasa bir serbest ticaret bölgesi oluşturmayı hedefliyor. AB tarafı, anlaşmanın ihracat tarifelerini kaldıracağını, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için yeni fırsatlar yaratacağını belirtiyor. Ayrıca, Mercosur ülkelerindeki yeşil ve dijital dönüşüme destek amacıyla 1,8 milyar avroluk bir fon sağlanacağı da anlaşmaya dahil edilmiş. 

Almanya ve İspanya gibi ülkeler anlaşmayı güçlü bir şekilde destekliyor. Alman Şansölyesi Olaf Scholz, bu gelişmeyi Avrupa için önemli bir adım olarak değerlendirirken, Polonya ve Fransa gibi ülkeler, Avrupa tarımına yönelik olası tehditler nedeniyle çekincelerini sürdürüyor. 

Mercosur’da yeni dönem 

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, zirvede Mercosur’un yeni geçici başkanı olarak göreve başladı. Milei, bloğun mevcut yapısının sorunlar yarattığını ifade ederek, ortak gümrük vergilerinin düşürülmesi ve üye ülkelerin kendi ticaret anlaşmalarını yapmasına olanak sağlayacak bir sistem önerdi. Yeni serbest ticaret anlaşmalarıyla tatmin olmayan liberteryen lider, konuşmasında mevcut Mercosur sisteminin “yerel sanayileri daha ​​az rekabetçi” hale getirdiğini dile getirdi. Ayrıca, bölgedeki uyuşturucu ve terör örgütleriyle mücadele için üçlü bir güvenlik ajansı kurulmasını teklif etti.  

Zirve, liderler arasında yaşanan gerilimlere de sahne oldu. Milei, Brezilya’daki G20 zirvesinin sonunda toplu fotoğraf çekimine katılmayarak dikkat çekerken, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva da Mercosur zirvesinde aynı şekilde final fotoğrafında yer almadı. 

Avrupa’da tartışmalar sürüyor 

Fransa ve Polonya’nın yanı sıra İtalya’da da anlaşmaya yönelik eleştiriler yükseliyor. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Fransa ve İtalya’nın da desteğiyle anlaşmayı engelleyecek bir blok oluşturmak istediklerini ifade etti. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise AB çiftçilerini koruyacak daha güçlü önlemler olmadığı sürece anlaşmaya destek vermeyeceğini belirtti. 

Anlaşmanın nihai metni, üye ülkelerin dillerine çevrilecek ve onay süreci için Avrupa Konseyi ve Parlamentosu’na sunulacak. Ancak Polonya ve Fransa’nın muhalefeti yeterli çoğunluğu sağlayamadığı için anlaşmanın reddedilme ihtimali düşük görünüyor. 

Mercosur’un yeni hedefleri 

Mercosur ülkeleri, bu anlaşmanın ardından Panama ve Birleşik Arap Emirlikleri ile ticaret anlaşmaları yapmayı hedefliyor. Lula da Silva, Panama ile ticaret serbestleşmesi için ilk adımların atıldığını, Birleşik Arap Emirlikleri ile görüşmelerin ise 2025’te tamamlanmasının planlandığını belirtti. 

Brezilya hükümeti, Mercosur’un üye ülkeler için küresel pazarlara daha güçlü bir giriş platformu olduğunu savunuyor. Arjantin Devlet Başkanı Milei de bu fırsatların kaçırılmaması gerektiğini vurguladı. Türkiye için de bölgede farklı fırsatlar yatıyor. 

Gelecek 

Mercosur-AB serbest ticaret anlaşması, Birleşik Devletler’de tüm tarafları ek vergilerle tehdit eden Trump’ın ikinci döneminin arefesinde, küresel ticarette yeni bir nefes açma potansiyeli taşıyor. Anlaşma, Avrupa’nın Çin’e olan ticari bağımlılığını azaltırken, Latin Amerika ekonomilerinin de Atlantik ekonomisinden Pasifiğe geçişini tersine çevirmeyi amaçlıyor. Ancak özellikle Avrupa tarımı üzerindeki etkileri ve çevresel standartlara uyum konuları tartışılmaya devam ediyor. Süreç hem Avrupa’da hem de Güney Amerika’da spesifik alanlardaki ekonomik ve ticari dengeleri yeniden şekillendirecek.