10 Saatlik Teravih Namazı Kılar mısınız?

Bosna Hersek’te teravih namazının hatimle kılınması yıllardır var olan bir adettir. Tüm camilerde değil elbette ama, her Ramazan’da illaki her gece bir cüz okunan teravihlerin kılındığı camilerimiz vardır. Böylece Ramazan bitince hatim de bitmiş olur. 

Savaşta bile devam eden bir gelenekti. Saraybosna’da yaşadığımız mahalledeki camide bir yıl babam hatimle teravih kıldırmıştı. Ve sanırım o dönemde en kalabalık teravih namazları o yıl olmuştu. İnsanlara zor günlerde adeta ilaç gibi gelmişti. Allah’a sığınmak, Ona ibadet etmek zor zamanlarda insana güç veriyordu. 

Aslında İslam dünyasında teravihin hatimle kılınması çok eski bir gelenek. Yirmi rekat teravihte her rekatta Kur’an’dan belirli sayfalar okunur ve bir gecede bir cüz tamamlanır. Böylece Ramazan boyunca Kur’an baştan sona okunmuş olur. Bu uygulama bugün de Mekke’de Kabe’nin yanındaki Mescid-i Haram’da ve Medine’de Peygamber Efendimizin mescidinde sürdürülür. 

Hatimle teravih kıldırmak herkesin yapabileceği bir şey değildir. Bu ancak çok güçlü hafızların, yani Kur’an’ı en sağlam şekilde ezberleyenlerin işi olurdu. Bu yüzden hatimle teravih kıldıran hafızlar şehirlerde her zaman büyük bir saygınlıkla ve efsane gibi anlatılır. 

Bosna’da özellikle Saraybosna’da bu gelenek yüzyıllardır hiç kesilmeden devam eder. Teravihlerin hatimle kılındığı camiler hep olmuştur. Bu da Kur’an’a verilen değerin en güzel göstergelerinden biridir. 

Peki size bir teravihte hatim bitiren hafızlarımız da oldu desem inanır mısınız? Bosna Hersek’te yıllar öncesinde bir teravih namazında hatim bitiren hafızdan bahsedeyim sizlere. 

Eski kaynaklarda anlatıldığına göre Hafız Şakir ef. Tuzlo (1934 yılında vefat etmiştir) bir Ramazan ayında 27. gecede hatim tamamlamış, ardından kalan üç gecede bir hatim daha okuyarak teravihleri bitirmiştir.  

Ama belki de en dikkat çekici hikayelerden biri Mostarlı bir hafızla ilgilidir: Hafız Ahmed ef. Makeljić. 

1898 yılında Mostar’da öyle bir teravih kıldırmış ki bugün bile anlatılır. Hafız Ahmed Efendi Makeljić, 1898 yılında Mostar’da bir teravih namazında Kur’an’ın tamamını okumuştur. O gece arkasında 138 kişi namaz kılmıştır. Teravih devam ederken insanlar zaman zaman dışarı çıkıp dinlenmiş, kahve içmiş ve sonra tekrar gelip aynı rekata yetişmişlerdir. 

Teravih namazı sahura kadar sürmüş, hatta Saraybosna’dan bile bazı Müslümanlar bu namaza katılmak için Mostar’a gelmiştir. Çünkü bu teravihin hatimle kılınacağı önceden o dönemin gazetelerinde duyurulmuş. Boşnak gazetesinin 11 Şubat 1898 tarihli haftalık sayısında, hacı hafız Ahmed Efendi Makeljić’in Mostar’daki Koski Mehmed Paşa Camii’nde Ramazan’ın 15. ve 27. gecelerinde hatimle teravih kıldıracağı, yani bir teravih namazında Kur’an’ın tamamını okuyacağı önceden duyurulmuş. Dört sayı sonra, yani yaklaşık bir ay sonra ise aynı gazete bunun gerçekten gerçekleştiğini haber olarak yayımlamıştır. 

 O gece kılınan teravih namazı tam on saat sürmüş. Düşünsenize, bir teravih namazı on saat sürüyor. Ama insanlar sıkılmıyor. Tam tersine o geceyi hatırlamak için şehir dışından gelenler bile oluyor. Çünkü o gece sıradan bir teravih değil, Kur’an’la geçirilen uzun bir Ramazan gecesiydi. 

Rivayetlere göre hafızın okuduğunu iki başka hafız da minberde oturarak takip etmiş. Ama Ahmed Efendi Kur’an’ı baştan sona okurken bir kez bile hata yapmamış. Bu da onun hafızasının ve kıraatinin ne kadar güçlü olduğunu gösteriyor. 

O gece bir başka ilginç olay daha kaydedilmiştir. 

Ramazan ayında Koski Mehmed Paşa Camii’nde itikafa girenler arasında 60 yaşın üzerinde, Mostarlılar tarafından iyi tanınan Bune’den Hrlo Muyaga da bulunuyordu. Ramazan-ı şerifin 27. gecesi, yani Kadir Gecesi arifesinde, aynı Muyaga bu camide hafız Makeljić’in arkasında hatimle kılınan teravih namazını eda etti. 

Ertesi gün, cuma günü, meşhur Hafız Ömer Efendi Paloš hutbe okumak için minbere çıktığında, minberin arkasında itikafta bulunan Muyaga Hrlo’nun yattığını fark etti. Cuma namazı kılındıktan sonra Hafız Ömer Efendi Paloš itikaf yerine yöneldi. Oraya vardığında Muyaga’nın sağ tarafına uzandığını ve orada ruhunu teslim ettiğini anlamış. 

Hafız Makeljić Mostar’da 19. yüzyılın ortalarında doğmuş. Mektebi, medreseyi ve hıfzını yine Mostar’da tamamlamış. Uzun yıllar Mostar’daki Tere Yahja Camii’nde imamlık yapmış. 

Onunla ilgili anlatılan güzel bir rivayet daha vardır. Gençliğinde Kur’an’ı ezberlemiş fakat daha sonra bahçıvanlıkla uğraşırken ezberinin bir kısmını unutmuş. Yıllar sonra hacca gitmiş ve bir yıl Mekke’de kalmış. 

Kabe’nin yanında bir hafızın her gece teravihte bir cüz okuduğunu görünce çok etkilenmiş. Ramazan boyunca her gece Kur’an’ın bir bölümünün okunması onu derinden etkilemiş. 

Bir gece ellerini kaldırıp şöyle dua ettiği anlatılır: 

“Ya Rabbi, bu kula verdiğin nimeti bana da ver.” 

Dönüşte yeniden Kur’an’a sarılmış. Tekrar ezber yapmış ve Kur’an’ı yeniden hıfzetmiş. Daha sonra Mostar’da iki Ramazan boyunca hatimle teravih kıldırmış.