ABD’de Yangınlarda Son Durum: Los Angeles'ta Felaket Neden Durdurulamıyor?

Amerika Birleşik Devletleri felaketi yaşıyor… Kaliforniya eyaletine bağlı olan Los Angeles şehrinde 7 Ocak günü başlayan orman yangını, 25 kişinin ölümüyle sonuçlandı. Bölgede yaşayan 153 bin kişi tahliye edildi, 166 bin kişiye ise tahliye emri için hazırlıklı olmaları uyarısında bulunuldu.  

İtfaiyeciler hafta sonu Palisades ve Eaton yangınlarını kontrol altına almak üzere önemli bir ilerleme kaydetse de 15 Ocak Çarşamba gününe kadar sürmesi beklenen güçlü rüzgarların yangınların tekrar yayılmasına neden olabileceği konusunda uyarılar sürüyor.  

Los Angeles ve çevresinde çıkan 4 yangının toplamda 160 kilometrekareden fazla alanı küle çevirdiği, bunun San Francisco şehrinden daha büyük bir alana karşılık geldiği açıklandı. 

Yangında son durum ne?  

En büyük yangın Palisades'te gerçekleşirken, 23 bin dönümden fazla alan kül oldu. 

Bölgede, “yüksek yangın tehlikesi” anlamına gelen “kırmızı bayrak uyarısı” verildi. Çarşamba günü (bugün) akşam saatlerine kadar devam etmesi beklenen yangının, Santa Ana rüzgarlarının şiddetleneceği bugün artmasından endişe ediliyor.  

Diğer yangın bölgesi olan Eaton’da ise şu ana kadar 16 kişi hayatını kaybetti ve çok sayıda kayıp ihbarı bulunuyor.  

Yangınlarda 24 kişinin hayatını kaybettiği açıklanırken, enkaz inceleme çalışmalarının başlamasıyla ölü sayısının artabileceği belirtiliyor. Arama kurtarma faaliyetleri, Kaliforniya Bölgesel Arama ve Kurtarma ekipleri tarafından yürütülüyor ve FEMA (Amerikan Federal Acil Durum Yönetim Ajansı), inşaat uzmanları, tıp doktorları ile antropologlar bu çalışmalara destek veriyor. Özellikle Altadena bölgesinde, 100'den fazla kişilik özel ekip sokak sokak yanan binalara girerek, bina durumu, gaz sızıntısı, zehirli madde yayılımı ve ölen kişilerin tespiti gibi konuları araştırıyor. 

Yıkımın boyutu  

Can kaybının artmasından endişe edilirken, yıkımın boyutu da oldukça ciddi. Yaklaşık 7 bini Eaton’da olmak üzere 12 binden fazla bina ve araç kül oldu. 

AccuWeather'ın verilerine göre, Los Angeles’taki felaket ABD tarihinin en maliyetli yangınları olabilir; hasarın bilançosu 150 milyar doları buluyor.  

Öte yandan, çok sayıda ünlü ismin de evi yandı. Evlerini kaybeden ünlüler arasında Mel Gibson, birkaç gün önce Altın Küre'ye katılan Leighton Meester ve Adam Brody ile Paris Hilton bulunuyor. 

On binlerce ev de elektriksiz kalmış durumda. 

ABD’deki yangınlar hangi bölgelerde?  

Kaliforniya itfaiye yetkilileri, geniş bölgede iki aktif yangın olduğunu ve daha küçük bir yangının neredeyse kontrol altına alındığını açıkladı. Peki, Los Angeles’taki yangınlar hangi bölgelerde?  

• Palisades: Yangın bir hafta önce patlak verdi ve bölgedeki en büyüğü. Lüks Pacific Palisades semti dahil olmak üzere 23 bin 654 dönümden fazla alan etkilendi.   
• Eaton: LA’nın kuzey kesimini etkileyen yangın Altadena gibi bölgeleri kül ediyor. Bölgedeki ikinci en büyük yangın ve 14 bin dönümden fazla alan yandı. Hurst: San Fernando'nun kuzeyindeki bölgede geçen salı gecesinden bu yana yangınlar devam ediyor. 799 dönüme yayıldı ve neredeyse tamamen kontrol altına alındı. 

ABD Başkanı Biden, Pasifik Palisades'teki yangının yüzde 14, Pasadena'daki yangının yüzde 33, Sylmar'daki yangının yüzde 95 ve Ventura'daki yangının yüzde 100 oranında kontrol altına alındığını açıkladı.  

Daha önceki Kenneth, Archer, Sunset, Lidia, Woodley ve Olivas yangınları kontrol altına alınmıştı.  

Beyaz Saray’dan ek afet yardımı  

Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamaya göre, Biden acil durum çalışmaları için Kaliforniya eyaletine ek afet yardımını onayladı. 

Yardım doğrudan federal destek de dahil olmak üzere enkaz kaldırma ve acil durum önlemleri gibi faaliyetler için sağlanan federal fonları içeriyor. Ek yardım, halihazırda 6 ay süresince yapılması planlanan yardım miktarında bir artış olarak da yansıyacak. 

Biden, yangınlardan etkilenen kişilere bir defaya mahsus 770 dolar ödeme yapılacağını vurguladı. 

Yangınlardan etkilenen yaklaşık 6 bin kişinin bu yardım için kayıt yaptırdığını belirten Biden, "5,1 milyon dolar dağıtıldı. Yangından etkilenen herkesi yardım almaya teşvik ediyorum." şeklinde konuştu. 

Los Angeles, yangınlara hazırlıklı değil miydi?  

Bazı itfaiye ekiplerinin hortumlarında su olmadığı ortaya çıkmıştı. Los Angeles şehrinin yangınlara karşı hazırlıklı olup olmadığı konusunda siyasi bir tartışma patlak verdi. 

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, yangın musluklarına gelen su basıncının kaybı ve yangın başladığında Santa Ynez Rezervuarı'nın bakım için neden kapalı ve boş olduğu konusunda bağımsız bir soruşturma çağrısında bulundu. Yazılı açıklamasında, “Yangın musluklarından gelen su kaynaklarının kaybı, muhtemelen bazı evlerin ve tahliye koridorlarının korunması çabalarını engelledi” ifadesini kullandı.  

Belediye Başkanı Karen Bass, yangınlar başladığında kentte değildi. Önceden planlanmış olan Gana gezisindeyken felaket başladı. Belediye Başkanı, bölgenin hazırlıklı olup olmadığı ve su sorunları konusunda soru bombardımanına tutuldu. Cumartesi günü, bir basın toplantısında konuşan Bass, acil durum hazırlığı sorularını geçiştirerek şöyle dedi: “Şu anda Los Angeles sakinlerine karşı ilk ve en önemli yükümlülüğümüz bu krizi atlatmaktır.” 

Yangınlar başlamadan önce, LA'nın itfaiye şefi bir notta bütçe kesintilerinin departmanın acil durumlara müdahale kabiliyetini engellediği konusunda uyarmıştı. Ancak LA County İtfaiye Şefi Anthony Marrone, departmanının hazırlıksız olduğu iddialarını şu sözlerle reddetti: “İlk yangın başlamadan önce yeterli personel ve kaynağa sahip olduğumuzdan emin olmak için elimden gelen her şeyi yaptım.” 

Boş bu rezervuarları eleştirilerin odağında  

Los Angeles'ta devam eden yıkıcı yangınlar sırasında su kaynaklarının yetersizliği büyük tartışmalara neden oldu. Orman yangınları başladığında kentin su altyapısı için kritik öneme sahip yaklaşık 117 milyon galon su kapasiteli Santa Ynez Rezervuarı'nın "onarım nedeniyle kapalı" olması yangınla mücadelede yaşanan zorlukları artırdı.  

Belediye Başkanı Karen Bass'ın itfaiye bütçesini kesmesi ve Kaliforniya Valisi Gavin Newsom'ın yetersiz önlemleri de eleştirildi. Özellikle sıcak ve kuru mevsimlerde sık sık orman yangınların çıktığı Los Angeles'ta, Temmuz 2024'te Belediye Başkanı Karen Bass'ın itfaiye departmanının bütçesini 17,6 milyon dolar kestiğinin ortaya çıkması da su kaynaklarıyla ilgili sorunların derinleşmesine neden olan bir diğer önemli eleştiri konusu oldu. 

Yerel halk, ünlüler ve sosyal medya kullanıcıları, yönetimin yangınlara karşı hazırlıksız olduğunu ileri sürüyor. Yangında evini kaybeden Hollywood yıldızı Mel Gibson, su yetersizliği ve yangınlarla ilgili komplo teorilerine değinerek, “Boş bir eyalet mi istiyorlar?” sorusunu gündeme getirdi. 

İsrail destekçisi Resnick ailesi sorumlu tutuluyor 

Resnick ailesine ait Wonderful Company, Kaliforniya'da tarım sektöründe büyük yatırımlara sahip ve eyaletin su kaynaklarını yoğun şekilde kullanması nedeniyle eleştiriliyor.  

Şirket, suya duyarlı ürünler yetiştirdiği 130 bin dönümlük araziye ve Kern Water Bank'te yüzde 57 hisseye sahip. Ailenin, bu su kaynaklarını kontrol etmek için eyalet yasalarını etkilediği iddia ediliyor.  

Los Angeles'taki yangınlar sırasında su kaynaklarının sınırlı olması, aileye yönelik tepkileri artırdı. Sosyal medyada çok sayıda kullanıcı, aileyi, tarım için suyu stoklamak ve şehirlerdeki suyu yetersiz bırakmakla suçluyor.  

Ayrıca, Resnick ailesinin İsrail'e uzun süredir çeşitli şekillerde maddi destek sağladığı biliniyor.  

Los Angeles yangınlarının sebebi ne?  

Peki, ABD’nin Los Angeles şehrini kavuran yangınların nedeni ne? LA County Şerifi Robert Luna, “Her ihtimal kesinlikle masada” diyerek dedektiflerin olası nedenleri araştırmaya devam ettiği bilgisini verdi.  

ABD'de yangınların en yaygın kaynağı olarak “yıldırım”lara dikkat çekiliyor. Yıldırım, Palisades ve Eaton yangınlarının nedeni olarak da düşünülüyor.

Los Angeles’taki yangınların bir kundaklama sonucu çıktığına veya elektrik hatlarının da herhangi bir yangına neden olduğuna dair resmi bir kanıt ise henüz yok. 

En olası neden ise kuraklık döneminin yarattığı ortam ve rüzgarlar... Uzmanlar, geçmiş yıllardaki yağışlı dönemi takip eden kuraklığın, orman yangınlarının hızlı yayılması için ideal koşulları oluşturduğunu belirtiyor. Biraz daha açmak gerekirse, Kaliforniya genelinin 2022-23 yıllarında bol yağışlı bir dönem geçirdiği, bunun da büyük bir bitki örtüsü gelişimine yol açtığı ifade ediliyor. Bu bitki örtüsünün geçen yılki kurak mevsimde kuruyarak yangınları tetikleyebilecek şekilde “tutuşmaya” meyilli bir ortama zemin hazırladığına dikkat çekiliyor.  

Olağanüstü kurak bir dönemin -Los Angeles ekim ayından bu yana sadece 0.4 cm yağış aldı- yaşandığı ve Santa Ana rüzgarları olarak bilinen güçlü deniz rüzgarlarının orman yangınları için uygun koşullar oluşturduğu belirtiliyor.  

Peki, yangın nasıl bu kadar hızlı yayıldı? Pacific Palisades'te başlayan yangın, 25 dakika içinde 200 dönümden fazla alanı etkiledi. İşte bunun en büyük sebebi ise şiddetli rüzgarlar... Sert esen rüzgarlar Los Angeles'ın batısındaki alevleri hızla ilerleyen bir orman yangınına dönüştürdü. Yangın, kuru bitki örtüsüyle yayıldı ve Santa Monica yakınlarındaki Pacifik Palisades mahallesinin etrafını sardı. Bu rüzgarlar genelde sıcak ve kuru esiyor ve bitki örtüsündeki nemi daha da kurutuyor.

Santa Ana rüzgarlarının Salı günü (dün) şiddetini en üst seviyeye çıkarmasına yönelik tahminler ise endişe vericiydi. Salı günü, düzenli rüzgarların hızının, saatte 70 ila 110 kilometreye ulaşması bekleniyordu. Ancak korkulan olmadı ve Salı günü Kaliforniya eyaletinde etkili olan rüzgarlar tahmin edilenden daha düşük hızdaydı. 

İtfaiye ekipleri bölgede yangın söndürme çalışmalarını sürdürüyor. 

Güçlü rüzgarlar ve yağış eksikliği yangınları körüklese de bazı uzmanlar, iklim değişikliğinin arka plan koşullarını değiştirdiğini ve bu tür yangınların olasılığını artırdığını ileri sürüyor. Kaliforniya dahil batı Amerika Birleşik Devletleri'nin büyük bir kısmı, sadece iki yıl önce sona eren on yıllardır süren bir kuraklık yaşadı, bu da bölgeyi savunmasız hale getirdi. Son yıllarda kurak ve yağışlı dönemler arasındaki "ani" değişimler, yanmaya hazır, kuru bitki örtüsünden oluşan büyük bir miktar "yakıt" üretti. 

ABD hükümetinin araştırması, iklim değişikliğinin batı ABD'deki daha büyük ve daha şiddetli orman yangınlarıyla bağlantısı konusunda net. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi bu konuda, “Artan sıcaklık, uzayan kuraklık ve susuz bir atmosfer dahil olmak üzere iklim değişikliği, batı Amerika Birleşik Devletleri'nde orman yangınlarının riskini ve kapsamını artırmada kilit bir faktör olmuştur.” ifadesini kullanıyor.  

Güney Kaliforniya'da yangın mevsiminin genellikle mayıstan ekime kadar sürdüğü düşünülse de vali, daha önce yaptığı bir açıklamada, yangınların sürekli bir sorun haline geldiğine işaret ederek, “Artık yangın mevsimi yok, yangın yılı var” dedi. 

Son olarak, Kaliforniya tarihinin en şiddetli orman yangını Kasım 2018’de gerçekleşmişti. Paradise'yi etkileyen yangınlarda 85 kişi hayatını kaybetmiş, en az 18 bin ev ve iş yeri kullanılamaz hale gelmişti. 

Kaynaklar: BBC, CNN, The Guardian, Anadolu Ajansı