Dolunay Projesi Nedir? Siber Dolandırıcılığa Karşı Yapay Zeka Destekli Yeni Kalkan

İçişleri Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Dolunay Projesi, siber dolandırıcılık ihbarlarını yapay zeka destekli analizlerle 18 dakika içinde savcı onayına hazır operasyonel dosyaya dönüştürüyor. Emniyet, Jandarma, MASAK, BTK, BDDK ve savcılıkları tek dijital çatıda buluşturan sistemin tüm detayları haberde.

İçişleri Bakanlığı’nın siber dolandırıcılıkla mücadele kapsamında geliştirdiği Dolunay (Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi) projesi, dijital suçlara karşı yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Yapay zeka destekli analiz altyapısı sayesinde ihbarların 18 dakika içinde operasyonel dosyaya dönüştürülmesi hedeflenen proje, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin talimatıyla devreye alınıyor.

Dolunay Projesi nedir, ne anlama geliyor?

Dolunay, açılımıyla “Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi” anlamına geliyor. İçişleri Bakanlığı bünyesinde geliştirilen sistem, siber dolandırıcılık ihbarlarını yapay zeka destekli analizlerle kısa sürede operasyonel dosyaya dönüştürmek üzere tasarlandı. Proje kapsamında vatandaşların ihbarlarına saniyeler içinde müdahale edilmesi, dosyaların ise dakikalar içinde savcı onayına sunulması hedefleniyor.

“Siber Vatan” bünyesinde kurulacak güvenlik kalkanı niteliğindeki Dolunay; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK), Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ile savcılıkları tek bir dijital çatı altında buluşturuyor.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’den Dolunay açıklaması

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Siber Vatan’da kurulacak güvenlik kalkanı Dolunay projesine ilişkin Yeni Şafak’a değerlendirmelerde bulundu. Güvenlik anlayışında köklü bir paradigma değişikliğine gidildiğini vurgulayan Bakan Çiftçi şunları söyledi:

“Türkiye artık suçu takip eden değil, riski yöneten, toplumsal dayanıklılığı güçlendiren, dijital çağın tehditlerini okuyan, çocukları ve aileyi merkeze alan ‘Yeni Nesil İç Güvenlik Modeli’ne geçiyor. Bu yeni nesil tehditlere karşı artık daha dinamik bir yapıya ihtiyacımız var. Sahadaki verilerimiz, suçun dijitalleşme hızını ve ekonomik boyutunu tüm çıplaklığıyla ortaya koyuyor. Mal varlığına karşı işlenen suçlar kapsamında incelediğimiz 214 bin 847 vakanın 156 bin 68’ini, yani yüzde 72,6 gibi ezici oranını dolandırıcılık suçları oluşturuyor.”

Bakan Çiftçi, sistemle birlikte mağdurun ihbarından itibaren dosyanın hızla savcı onayına ulaşmasının hedeflendiğini belirterek, “Dosyanın 18 dakika içinde savcıya ulaşmasını hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

Çok kanallı ihbar sistemi: Vatandaşlar nereden başvurabilecek?

Dolunay projesi kapsamında vatandaşların sisteme erişebilmesi için çok kanallı bir ihbar mekanizması oluşturuluyor. Vatandaşlar, siber dolandırıcılık vakalarını şu yollarla bildirebilecek:

•e-Devlet doğrulamasıyla mobil uygulama üzerinden

•Çağrı merkezi aracılığıyla

•Doğrudan kolluk birimlerine başvurarak

Sisteme girilen IBAN numarası, telefon bilgileri, SMS içerikleri, URL bağlantıları, dekontlar ve ekran görüntüleri merkezi veri havuzunda toplanacak. Proje kapsamında geliştirilecek mobil uygulamada kullanıcı doğrulaması zorunlu olacak ve sahte ihbarların önüne geçilmesi sağlanacak.

Yapay zeka destekli analiz altyapısı nasıl çalışacak?

Sistemin en dikkat çekici yönlerinden biri yapay zeka destekli analiz altyapısı. Sisteme düşen veriler anında işlenerek kullanılan dolandırıcılık yöntemi, risk seviyesi, ağ bağlantıları ve dijital hareketlilik otomatik olarak analiz edilecek. Yapay zeka, hangi kurumun ne tedbir alması gerektiğini de belirleyerek savcı onayına hazır dijital görev listesi oluşturacak.

Analiz sonucunda eş zamanlı olarak şu adımlar atılabilecek:

•Bankalararası Kart Merkezi’ne şüpheli işlem bildirimi gönderilecek

•Bankalara hesap bloke talimatı iletilecek

•Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) mali analiz yönlendirmesi yapılacak

•Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) zararlı bağlantı engelleme talebi iletilecek

“Savcı Ekranı” ile tek tuşla dijital onay dönemi

Projede “Savcı Ekranı” adı verilen merkezi kontrol sistemi de yer alacak. Yapay zekanın oluşturduğu raporlar doğrudan savcının ekranına düşecek ve savcı, gerekli görmesi halinde tek tuşla dijital onay verebilecek. Onayın ardından sistem, ilgili kurumlara otomatik görev dağıtımı yapacak.

Dolunay modeliyle mevcut sistemdeki fiziki yazışma ve evrak trafiğinin azaltılması planlanıyor. Sistem; finansal verileri, GSM kayıtlarını, URL analizlerini ve teknik logları tek bir dijital dosyada birleştirerek saniyeler içinde “Suç Önleme Tutanağı” oluşturacak ve başsavcılığa gönderecek.

İhbardan müdahaleye 18 dakikalık süreç

Hazırlanan iş akış planına göre mağdur bildirimi sonrası ilk analiz kısa sürede tamamlanacak. Özellikle yüksek riskli işlemlerde banka hesaplarına dakikalar içinde bloke konulması hedefleniyor. Bakan Çiftçi’nin açıklamalarına göre, mağdurun ihbarından itibaren dosyanın 18 dakika içinde savcı onayına sunulması amaçlanıyor.

Yetkililer, mevcut sistemde kurumlar arasındaki yazışmalar nedeniyle yaşanan zaman kaybının Dolunay modeliyle minimuma düşürüleceğini değerlendiriyor.

Türkiye’de dolandırıcılık suçlarının boyutu

Bakan Çiftçi’nin açıkladığı verilere göre Türkiye’de mal varlığına karşı işlenen suçların büyük bölümünü dolandırıcılık vakaları oluşturuyor. İncelenen 214 bin 847 vakanın 156 bin 68’i, yani yüzde 72,6’sı dolandırıcılık suçlarından kaynaklanıyor. Bu tablo, siber dolandırıcılığa karşı yapay zeka destekli yeni bir sistemin neden hayata geçirildiğini de gözler önüne seriyor.

Dolunay Projesi’nde hangi kurumlar yer alıyor?

Dolunay sistemi, siber dolandırıcılık vakalarına bütüncül müdahale için 6 farklı kurumu tek dijital çatı altında topluyor. Projede yer alan kurumlar şunlar:

•Emniyet Genel Müdürlüğü

•Jandarma Genel Komutanlığı

•Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK)

•Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK)

•Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK)

•Cumhuriyet Başsavcılıkları

“Yeni Nesil İç Güvenlik Modeli” dönemi başlıyor

Bakan Çiftçi’nin açıklamalarına göre Dolunay, “Yeni Nesil İç Güvenlik Modeli”nin önemli bileşenlerinden biri olarak konumlandırılıyor. Suçu takip etmek yerine riski yöneten, dijital çağın tehditlerini okuyan ve toplumsal dayanıklılığı güçlendiren bir yaklaşım benimseniyor. Yetkililer, mevcut durumda dolandırıcılık olaylarının sadece üçte birinin yargıya intikal ettiğine dikkat çekerek, Dolunay ile bu oranın önemli ölçüde artırılmasının hedeflendiğini belirtiyor.