MAX, Rusya’nın İnternet ve İletişim Üzerindeki Kontrolünü Artırıyor

Son 18 ayda on milyonlarca Rus, mesajlaşma ve ödeme özelliklerini bir araya getiren, mor-mavi renkli ikonuyla dikkat çeken MAX uygulamasını telefonlarına yüklemek zorunda kaldı.

Rus makamları uygulamayı Telegram ve WhatsApp’a ulusal bir alternatif olarak sundu. Rus sanatçılar müzik klipleri ve komedi gösterilerinde uygulamanın tanıtımını yaparken MAX, 2026 yazında ülkede en çok kullanılan mesajlaşma uygulaması hâline geldi. 

Uygulama, Rus sosyal medya şirketi VK ile bağlantılı. VK, VKontakte sosyal medya platformunu da işletiyor. Haberde atıf yapılan raporlara göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in MAX üzerinde dolaylı bir payı bulunuyor. Bu iddianın dayandığı mülkiyet ilişkileri ise dolaylı ve karmaşık bir şirket yapısı üzerinden açıklanıyor. 

MAX, çeşitli hizmetleri tek platformda birleştiren “süper uygulamaların” Rusya’daki örneği. Uygulama; bankacılık hizmetleri, Telegram’ın yerini almayı hedefleyen mesajlaşma servisi ve temel devlet hizmetleri gibi günlük yaşamın farklı alanlarında kullanılan çok sayıda “mini uygulamayı” bünyesinde barındırıyor.

Dünyanın en bilinen süper uygulamalarından biri, Çin merkezli WeChat. Al Araby’nin aktardığına göre WeChat, Çin’de devletin toplumsal denetim mekanizmalarıyla birlikte işleyen kapsamlı bir platform niteliğinde. Ancak WeChat Çin’deki internet denetim sistemlerinin gelişimiyle birlikte yıllar içinde şekillenirken MAX, daha önce küresel internete görece daha geniş erişime sahip Rus kullanıcılar arasında hızla yaygınlaştırıldı. 

MAX’in gözetim kapasitesi araştırıldı

10 Eylül 2026’da yayımlanan dijital güvenlik araştırması, MAX’in gözetim alanındaki teknik kapasitesine ilişkin daha ayrıntılı bulgular ortaya koydu.

Michigan Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Doçenti Roya Ensafi, The Guardian’a yaptığı açıklamada MAX’in sahip olduğu yetkileri, kullanıcıların cihazlarındaki mini uygulama ekosistemine açılan bir “arka kapı” olarak nitelendirdi. 

Ensafi, ekibinin yaklaşık on yıldır Rusya’nın internet üzerindeki kontrolünü artırma sürecini incelediğini belirterek MAX’i, otoriter hükümetlerin vatandaşlarını gözetmek için kullanabileceği en gelişmiş yöntemlerden biri olarak değerlendirdi.

Ensafi’ye göre MAX, “dijital otoriterleşme” yönünde başka hükümetlerin de izleyebileceği bir model oluşturuyor. İran, Kazakistan ve Hindistan gibi ülkelerin de gelecekte benzer sistemler geliştirmeye çalışabileceğini öne sürdü. 

Ensafi’nin de yer aldığı araştırma ekibi, Rusya’da kullanılan MAX sürümünü inceleyerek uygulamanın mini uygulamaların arayüzünü görüntüleyebildiğini, bu uygulamaların yerel depolama alanındaki bilgileri okuyup değiştirebildiğini, kod ekleyebildiğini, ağ trafiğine aracılık edebildiğini ve kimlik doğrulama mekanizmasını kontrol edebildiğini tespit etti.

Araştırmaya göre bu teknik yetenekler, kullanıcının bilgisi olmadan kişinin kimliğine bürünülmesine kadar uzanabilecek işlemlere imkân verebiliyor. 

Al Araby’nin The Guardian’dan aktardığına göre MAX ayrıca kullanıcıların mini uygulamalardaki mesaj ve ödeme bilgilerine erişebiliyor. Uygulamanın mini uygulamalara kod ekleyebilmesi ise Ensafi’ye göre MAX’in siber saldırılarda kullanılabilmesi ihtimalini ortaya çıkarıyor. 

Araştırma, MAX’in gözetim kapasitesine ilişkin tartışmaya yeni ayrıntılar eklerken Ensafi, uygulamanın kullanıcıların telefonlarında yüklü Telegram veya WhatsApp gibi bağımsız uygulamaların içine doğrudan giremediğini özellikle vurguladı.

Rusya’da WhatsApp ve Telegram ise 2026 itibarıyla tamamen engellenmiş durumda. Anadolu Ajansı da Temmuz 2026’da iki uygulamanın güvenlik ve dolandırıcılıkla mücadele gerekçesiyle engellendiğini bildirdi. 

Kamu çalışanlarından öğrencilere MAX baskısı

Devlet kurumlarında çalışan veya bu kurumlarla yakın ilişkisi bulunan birçok Rus’un fiilen MAX kullanmaya zorlandığı aktarılıyor. Kamu çalışanları ve yetkililerden üniversite öğrencilerine, öğretmenlerden okul öğrencilerine kadar farklı kesimler, iletişimlerini platforma taşımaları yönünde baskıyla karşılaştı. 

Moskova’da görev yapan bir öğretmen, okul yönetiminin şehir yetkililerinden aldığı talimat sonrasında çalışanlardan MAX kullanmalarını istediğini anlattı.

Öğretmenin The Guardian’a aktardığına göre okul müdürü Mart 2026’da çalışanları toplantıya çağırarak bundan sonra velilerle iletişim grupları, ev ödevlarının gönderilmesi ve okulla ilgili diğer iletişimlerin MAX üzerinden yürütüleceğini bildirdi.

Öğretmen, uygulamayı kullanmayı reddetmenin gerçekçi bir seçenek olmadığını ve sonuçta MAX’i kullanmak zorunda kaldıklarını söyledi. 

St. Petersburg’da üniversite öğrencisi Daniel de akademik yıl başlamadan kısa süre önce MAX’i istemeyerek telefonuna indirdiğini anlattı.

Daniel’in aktardığına göre öğrencilere, MAX üzerinden oluşturulan bir QR kodu olmadan üniversite binalarına veya öğrenci yurtlarına giremeyecekleri bildirildi.

Uygulamanın güvenliği ve gizliliği konusunda endişeleri bulunduğunu söyleyen Daniel, kampüse erişmeye devam etmek istediği için fazla seçeneği olmadığını hissettiğini belirtti. 

Rus elitleri MAX için ikinci telefon kullanıyor

Rus elitleri arasında ise MAX kullanımının büyük ölçüde göstermelik kaldığı aktarılıyor. Al Araby’nin The Guardian’dan aktardığı nüfuzlu isimler ve iş insanlarına göre Telegram ve Signal, günlük iletişimde kullanılmaya devam ediyor. 

Kremlin’e yakın bir kaynak, kendisinin ve birçok arkadaşının yalnızca MAX’i yüklemek amacıyla ikinci telefon satın aldığını, ana cihazlarında ise tercih ettikleri mesajlaşma uygulamalarını kullanmayı sürdürdüklerini söyledi.

İsminin açıklanmasını istemeyen kaynak, MAX kullanımının büyük ölçüde “görüntüden ibaret” olduğunu ve siyasi çevrelerde uygulamanın gerçek iletişim için yaygın şekilde kullanılmadığını öne sürdü. 

MAX, Rusların temel haber kaynağı olarak Telegram’ın yerini de henüz almış değil.

Medya kuruluşları, blog yazarları ve yetkililerin geniş kitlelere haber ve yorum ulaştırmak için kullandığı açık kanallar MAX’te Telegram’a kıyasla daha az gelişmiş durumda. Yalnızca sınırlı sayıda MAX kanalı, Telegram’daki en büyük kanallarla karşılaştırılabilecek bir takipçi kitlesine ulaşabildi. 

The Guardian’ın görüştüğü bazı MAX kullanıcıları, uygulamanın tasarım ve işlev açısından uzun yıllar Rusya’nın en popüler mesajlaşma platformlarından biri olan Telegram’a büyük ölçüde benzediğini söyledi.

Bununla birlikte kullanıcıların gizlilik ve gözetim konusundaki endişeleri sürüyor.

Moskova’da yaşayan 34 yaşındaki danışman Nikolay, MAX kullanırken kişinin kendisini kimin izliyor olabileceğini bilemediği hissine kapıldığını anlattı.

Nikolay, uygulamanın modern ve akıcı görünmesine rağmen kullanımının kendisinde rahatsızlık yarattığını, diğer seçeneklere erişim zorlaştıkça MAX’i daha fazla kullanmaya başladığını söyledi. 

“Rusya’nın MAX’i yaygınlaştırması alarm zili olmalı”

Roya Ensafi, Rusya’nın MAX’i bu kadar kısa sürede yaygınlaştırabilmesinin bir “alarm zili” olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Ensafi, Çin’in bugün sahip olduğunu belirttiği dijital kontrol düzeyine yaklaşık 35 yılda ulaştığını, Rusya’nın ise geniş çaplı internet kısıtlamalarını uygulayarak kullanıcıları devlet kontrolündeki platformlara yönlendirme sürecini yaklaşık on yılda gerçekleştirdiğini savundu.

Ensafi’ye göre özel iletişim altyapısının dönüşmesiyle birlikte otoriter yönetimlerin bu alandaki baskısı da giderek daha agresif bir hâl alıyor. 

Kaynak: AlArabyAlJadeed