Geleceğin Savaşları Ukrayna’da Test Ediliyor

Rusya’nın başkenti Moskova son aylarda uzun menzilli Ukrayna dronlarının saldırılarına sahne oldu. Ukrayna ordusu Rusya’nın iç kesimlerindeki yakıt depolama tesislerini, Wildberries şirketine ait lojistik merkezleri ve Moskova ile St. Petersburg’daki bazı sivil merkez ve toplanma alanlarını hedef aldı.

Ancak savaşın teknoloji açısından asıl dönüşümü Rusya-Ukrayna cephe hattında yaşanıyor. Savaş Araştırmaları Enstitüsünün (ISW), Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı verilerine dayandırdığı değerlendirmeye göre Rus güçleri 2026’nın ilk üç ayında 85 bin 290 personel kaybı verdi. Aynı dönemde Rusya’nın yaklaşık 80 bin 456 yeni asker topladığı belirtildi. Bu tablo, Moskova’nın cephedeki kayıplarını yeni katılımlarla telafi etmekte zorlandığına işaret ediyor.

Ukrayna Genelkurmay Başkanı Oleksandr Sırski, cephedeki durumun hâlâ zor olduğunu belirtirken Rus ordusunun Donbas’ın doğusundan güneydeki Dinyeper Nehri’ne uzanan geniş bir alanda baskı kurduğunu söylüyor. Buna karşın mevcut ilerleme hızıyla Rusya’nın Donbas’ın tamamını ele geçirmesinin yaklaşık iki yıl sürebileceğini ifade ediyor.

Rus askeri analist Yuri Kostinok ise Rus personel kayıplarının yüzde 80 ila 90’ının askerler ön cepheye ulaşmaya çalışırken meydana geldiğini savunuyor. Kostinok’a göre her 10 askerden 8 ya da 9’u, Ukrayna güçleriyle doğrudan temas kurmadan önce vuruluyor. Bu tablo, savaş alanında dronların oluşturduğu yeni savunma kuşağını öne çıkarıyor.

Ukrayna’nın “Ölüm Bölgesi” Stratejisi

Ukrayna ile Rusya arasındaki temas hattı yaklaşık 1200 kilometre boyunca uzanıyor. Savaşın ikinci yılından itibaren Rus ordusu farklı dönemlerde saldırı harekâtları başlatarak yeni bölgeler ele geçirmeye, cepheye sızmaya ve sabotaj operasyonları yürütmeye çalıştı.

2026’nın başından itibaren ise Rus ordusunun ilerleme hızı yavaşladı. Ukrayna Genelkurmay Başkanı Sırski’nin haziran ayında açıkladığı verilere göre Ukrayna güçleri yılın başından itibaren 600 kilometrekareden fazla alanı geri aldı. Mayısta ise Ukrayna’nın geri aldığı alan, Rusya’nın ele geçirdiği alandan yaklaşık 100 kilometrekare daha fazla oldu.

Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Davyd Aloian, bu değişimin merkezinde “ölüm bölgesi” olarak adlandırılan alanların bulunduğunu belirtiyor. Bu bölgeler, Rus ordusunun kontrolündeki alanların 20 ila 50 kilometre derinliğine kadar uzanıyor.

Ukrayna ordusu bu alanlarda kapsamlı bir gözetleme ağı kurdu. Bir Rus tankı, zırhlı aracı ya da sızmaya çalışan asker tespit edildiğinde gözetleme dronları operatörü uyarıyor; ardından en yakın noktadan bir saldırı dronu hedefe yönlendiriliyor. Kaynağa göre bu süreç birkaç dakika içinde tamamlanabiliyor.

“Ölüm bölgesi” kavramı askeri terminolojide düşman birliklerinin pusuya düşme veya destekten yoksun kalma riskinin yüksek olduğu alanları ifade ediyor. Ukrayna’da ise dronların yoğun kullanımı bu bölgeleri büyük çaplı saldırıların hazırlanmasını zorlaştıran, yüksek riskli sahalara dönüştürdü.

FPV Dronlardan Yapay Zekâya

Ukrayna savaşın başından itibaren asker sayısındaki açığı ve Rus ordusunun insan gücü üstünlüğünü dengelemek için dron teknolojisine ve diğer insansız sistemlere yöneldi. İlk dönemde sivil parçalardan monte edilen hafif dronlar, patlayıcı veya mühimmatla donatılarak zırhlı araçlara karşı kullanıldı.

Bu sistemler “birinci şahıs görüşü” olarak bilinen FPV dronlarıydı. Operatör, drondan gelen canlı görüntüyü izliyor, hedefi belirliyor ve aracı doğrudan hedefe yönlendiriyordu.

Ancak Rus elektronik harp sistemlerinin yaygınlaşmasıyla bu dronların etkinliği azaldı. Rus karıştırma sistemleri dron ile kontrol merkezi arasındaki radyo bağlantısını kesebiliyor, operatörlerin bulunduğu merkezler de Grad roketleriyle hedef alınabiliyordu. Yaklaşık 10 kilometrelik çalışma mesafesi, operatörleri ve komuta merkezlerini cepheye yakın tutuyordu.

Ukrayna bunun üzerine fiber optik kabloyla kontrol edilen FPV dronlarına yöneldi. Kaynağın “Specialized FPV” olarak adlandırdığı bu sistemlerde dron ile operatör arasında 5 ila 30 kilometre uzunluğunda fiber optik kablo bulunuyor. Verilerin radyo frekansları yerine kablo üzerinden taşınması, elektronik karıştırma sistemlerinin etkisini büyük ölçüde azaltıyor. Kaynak, Hizbullah’ın da 2026’da İsrail’in Güney Lübnan’a yönelik saldırıları sırasında benzer teknoloji kullandığını belirtiyor.

2026’nın başından itibaren Ukrayna güçleri, FPV ve fiber optik sistemlerin yanında yapay zekâ destekli dronlara daha fazla ağırlık vermeye başladı. Kâr amacı gütmeyen OCHI kuruluşu, 2022’den bu yana cephe hattındaki dron kameralarından iki milyondan fazla saatlik savaş görüntüsü topladı. OCHI’nin kurucusu Oleksandr Dmitriev’e göre bu veriler; savaş taktikleri, hedef tanıma ve silahların etkinliğini değerlendiren yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde kullanılıyor.

Kaynağa göre kısa ve orta menzilli bazı dronların Starlink uydu bağlantısıyla birlikte kullanılması, hedefleri etkisiz hâle getirme oranını daha önceki yüzde 30-50 seviyelerinden yüzde 80’e kadar çıkarabiliyor.

Nisan 2026’da Azov birliklerinin Hornet adlı orta menzilli dronu kullanmaya başladığı bildirildi. 65 ila 100 kilometre mesafedeki hedeflere ulaşabilen sistem, yapay zekâ yardımıyla birden fazla hedef arasında önceliklendirme yapıyor. Operatör hedefi onayladıktan sonra dron hedefi takip ederek saldırıyı sürdürüyor.

Hornet, eski Google CEO’su Eric Schmidt’in CEO’su olduğu ABD merkezli Swift Beat tarafından geliştirilen sistemlerden biri. Şirket, Project Eagle girişimi kapsamında otonom ve yapay zekâ destekli dron sistemleri üzerinde çalışıyor.

Bu projelerde hedef, dronun görev yapacağı bölgenin belirlenmesinin ardından arama, karıştırmadan kaçınma, hedef bankasından öncelikli hedefi seçme ve saldırıyı sürdürme gibi süreçleri giderek daha fazla otomatikleştirmek. İşgal Araştırmaları Merkezi Direktörü Petro Andriuşçenko, Rus güçlerinin Ukrayna dronlarından kaçınmak için asker ve silah taşımada sivil araçları daha fazla kullanmaya çalıştığını belirtiyor.

Yapay Zekâ Destekli Hava Savunması

Rusya, savaşın ikinci yılında İran yapımı Şahid-136 kamikaze İHA’larını daha yoğun biçimde kullanmaya başladı. Kaynağın aktardığı teknik verilere göre Şahid-136 yaklaşık 2 bin kilometre menzile, 100 knot hıza ve yaklaşık 40 kilogramlık savaş başlığına sahip. Birim maliyetinin ise 10 bin ile 50 bin dolar arasında değiştiği belirtiliyor.

Ukrayna başlangıçta bu saldırılara karşı ABD ve Avrupalı müttefiklerinden Patriot hava savunma sistemi talep etti. Patriot bataryaları radar, sensör, komuta merkezi ve önleme füzelerinden oluşuyor. PAC-3 MSE tipi bir füzenin maliyetinin milyonlarca dolar olması, on binlerce dolarlık kamikaze İHA’lara karşı Patriot kullanımını son derece pahalı hâle getirdi.

Kiev bunun üzerine Şahid tipi İHA’ları çok daha düşük maliyetle vurabilecek önleyici dron sistemlerini geliştirmeye başladı. Ukrayna ordusu bu araçları 2025’in başından itibaren kullanmaya başladı.

Ukrayna Hava Kuvvetlerinin 24 Mart 2026’daki yoğun Rus hava saldırısına ilişkin açıklamasına göre, saldırıda kullanılan 556 dronun 541’i düşürüldü ya da elektronik harp yoluyla etkisiz hâle getirildi. Bu, söz konusu saldırı için yaklaşık yüzde 97’lik bir önleme oranına karşılık geliyor.

Savaşın başında Ukrayna Savunma Bakanlığının ihtiyaçlarını karşılayan şirket sayısı sınırlıyken, savaş yıllarında ülkenin savunma teknolojileri ekosistemi hızla büyüdü. Kaynağa göre yaklaşık 2300 şirket bu alanda faaliyet gösteriyor ve bunların büyük bölümü özel sektöre ait. Ukraynalı şirketler ABD ve Avrupa’daki savunma sanayisi aktörleriyle de iş birliği yapıyor.

ABD’nin 2024’te Ukrayna’ya sağladığı Merops sistemi de önleyici dron çalışmalarının örneklerinden biri oldu. Kaynağa göre yaklaşık 15 bin dolarlık birim maliyete sahip sistem, temas hattının farklı noktalarından fırlatılabiliyor ve Ukraynalı şirketlerin daha ucuz, daha hızlı ve yapay zekâ destekli yeni modeller geliştirmesine katkı sağladı.

2025’te Ukrayna’da yaklaşık 10 farklı önleyici dron modelinin kullanıldığı belirtiliyor. Bunların öne çıkanlarından biri, Wild Hornets tarafından üretilen Sting. Kaynağa göre Sting saatte yaklaşık 315 kilometre hıza ulaşabiliyor, 400 gram ile 1 kilogram arasında patlayıcı taşıyabiliyor ve yaklaşık 2 bin 500 dolara üretilebiliyor. Operatörün savaş alanına yakın bulunması gerekmeksizin uzaktan kontrol edilebildiği belirtilen sistem için kaynak, hizmete girdikten sonraki ilk yedi ayda 3 binden fazla Rus dronunun; 2026 Ocak ayında ise 1704 dronun düşürüldüğünü aktarıyor.

Brave1 CEO’su Andrii Hrytseniuk’a göre yeni nesil önleyici sistemlerde yapay zekâ, hedef tespiti ve takibini büyük ölçüde otomatikleştiriyor; operatör ise gözetim rolünde kalıyor. Kaynakta aktarılan sisteme göre dron yaklaşık 50 dakika havada kalabiliyor ve bir Şahid tipi İHA’yı tespit ettiğinde hedefi takip ederek çarpışma anına kadar takibini sürdürebiliyor. Ukrayna’daki geliştiriciler, insan operatörün nihai gözetimini koruduğu ancak müdahale ihtiyacını azaltan sistemleri yaygınlaştırmaya çalışıyor.

Ukrayna’nın Dron Deneyimine Körfez’den İlgi

2026’da İran ile İsrail arasındaki savaşın ardından Körfez ülkelerinin dron ve hava savunma sistemlerine ilgisi arttı. Ukrayna da Rus Şahid saldırılarına karşı geliştirdiği tecrübeyi dış ortaklarla paylaşmaya başladı.

Ukrayna; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar ile “Drone Deal” adı verilen uzun vadeli savunma iş birliği anlaşmaları imzaladı. Daha sonra Azerbaycan, Letonya ve Litvanya da benzer anlaşmalara katıldı.

Bu anlaşmalar yalnızca dron satışını değil; radar sistemleri, sensörler, yer istasyonları, üretim, teknoloji transferi ve operasyonel tecrübe paylaşımını da kapsıyor. Ukrayna, kendi savunma ihtiyaçları nedeniyle doğrudan dron ihracatını sıkı biçimde kontrol etmeyi sürdürürken ortak üretim ve teknoloji iş birliğini genişletmeyi hedefliyor. Kiev yönetimi ayrıca 2026 sonuna kadar benzer “Drone Deal” anlaşmalarını daha fazla NATO ülkesiyle imzalamayı planlıyor.

Savaş Robotları Cepheye İniyor

Ukrayna’nın insansız sistemlere yönelişi hava araçlarıyla sınırlı değil. Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Nisan 2026’da Ukrayna güçlerinin savaş sırasında ilk kez bir Rus mevzisini yalnızca dronlar ve kara robotları kullanarak ele geçirdiğini açıkladı. Operasyonda Ukrayna tarafının asker kaybı vermediği ve bazı Rus askerlerinin robotik sistemler karşısında teslim olduğu belirtildi.

Zelenskiy’in açıklamasına göre Ukrayna’nın insansız kara sistemleri 2026’nın ilk üç ayında 22 binden fazla görev gerçekleştirdi. Bu sistemler özellikle askerlerin doğrudan ateş altında kalacağı lojistik, tahliye ve saldırı görevlerinde kullanılıyor.

Cephedeki “ölüm bölgeleri” genişledikçe Rus güçlerinin tank ve zırhlı araçlar yerine motosiklet kullanan küçük sızma gruplarına daha fazla başvurduğu belirtiliyor. Ukrayna da bu tür gruplara karşı askerlerini riske atmadan kullanılabilecek silahlı kara araçları geliştirdi.

Ukrayna Savunma Bakanlığının insansız kara sistemleri alanındaki planına göre 2026’nın ilk yarısında yaklaşık 25 bin insansız kara aracının tedarik edilmesi hedeflendi. Bu sayı, 2025’in tamamındaki miktarın yaklaşık iki katına karşılık geliyor.

Kara robotları başlangıçta yaralıların cepheden tahliye edilmesi, mühimmat ve ekipman taşınması gibi lojistik görevlerde kullanılıyordu. Kaynak, yalnızca Nisan 2026’da cephede yaklaşık 10 bin robotik görevin gerçekleştirildiğini aktarıyor. Daha sonra makineli tüfekler, kameralar ve hareket sensörleriyle donatılan silahlı modeller geliştirildi. Bu araçlar uzaktan kumandayla yönetilirken hava dronları da operatörlere rota ve hedef belirlemede yardımcı oluyor.

Ukrayna Savunma Bakanlığı 2026’nın başında kara robotları, keşif ve saldırı dronları ile piyade birliklerini aynı yapı içinde birleştiren yeni bir saldırı dronları birimi oluşturmaya başladı. Amaç, farklı insansız sistemleri insan birlikleriyle birlikte tek bir müşterek silah sistemi olarak kullanmak.

Rusya-Ukrayna savaşında bu teknolojilerin sahada denenmesi, ABD ve Avrupa ordularında da dron ve robotik birliklerin gelecekteki savaşlardaki rolüne ilişkin tartışmaları hızlandırıyor. İnsan gücüne daha az bağımlı, daha fazla insansız ve yapay zekâ destekli sistem kullanan birlikler, Ukrayna cephesinde giderek daha görünür hâle geliyor.

Kaynak: ultrasawt